Author: Anna Tyśkiewicz-Mazur
Last saved by: Kamińska Natalia
Company: Kancelaria Prezydenta RP

Informacja
w sprawie ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni

Celem ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni jest ustanowienie zasad dotyczących ograniczeń handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w placówkach handlowych w niedziele, w święta oraz w dniu 24 grudnia i w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy. Przepisy ustawy mają zastosowanie do przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wykonujących zarobkową działalność handlową.
Ustawa, jako zasadę, wprowadza zakaz handlu i wykonywania czynności związanych z handlem oraz zakaz powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele i święta w placówkach handlowych. Analogiczne zakazy ustawa wprowadza odnośnie prowadzenia handlu po godzinie 14.00 w dniu 24 grudnia i w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy. 
Ustawa zawiera obszerną listę wyłączeń spod powyższych zakazów. Przedmiotowe zakazy nie obowiązują m.in. na stacjach paliw płynnych, w aptekach i punktach aptecznych, w zakładach leczniczych dla zwierząt, w placówkach pocztowych, w środkach transportu, na dworcach i w portach lotniczych, w placówkach handlowych z przeważającą działalnością gastronomiczną, w sklepach internetowych i na platformach internetowych oraz w placówkach handlowych, w których handel jest prowadzony przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek. Ustawa określa ponadto, iż zakazy wprowadzone ustawą nie obowiązują w kolejne dwie niedziele poprzedzające pierwszy dzień Bożego Narodzenia, niedzielę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy oraz w ostatnią niedzielę stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia, przy czym jeżeli w ostatnią niedzielę stycznia, kwietnia, czerwca lub sierpnia przypada święto, stosuje się wprowadzone uchwaloną ustawą regulacje dotyczące zakazu handlu. 
Pracownik będzie zachowywał prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem wymiaru czasu jego pracy z powodu wykonywania pracy w dniu 24 grudnia lub w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy do godziny 14.00, a wynagrodzenie to będzie obliczone z uwzględnieniem zasad ustalania wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego.
Ustawa zawiera przepisy karne wskazujące, iż naruszenie zakazów określonych ustawą podlegać będzie karze grzywny w wysokości od 1000 do 100 000 zł.
W konsekwencji uregulowań przyjętych w uchwalonej ustawie wprowadzono zmiany w przepisach obowiązujących ustaw pozostających w związku z materią stanowiącą przedmiot przyjętych rozwiązań, tj. w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.
W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy uchylono przepis art. 151^9a, który obecnie określa zakaz pracy w placówkach handlowych w święta oraz ogranicza pracę w placówkach handlowych w niedziele wyłącznie do wykonywania tych prac, które są konieczne ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności. W tym zakresie podstawową regulacją będzie zatem obecnie uchwalona ustawa.
Zgodnie z wprowadzonym w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny przepisem art. 218a, za złośliwe lub uporczywe naruszanie przepisów ustawy grozić ma sankcja karna w postaci grzywny albo kary ograniczenia wolności.
W ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia dokonano zmiany art. 17, wskazując, że oskarżycielem publicznym w sprawach o wykroczenia określone w art. 10 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni będzie inspektor pracy. Ponadto, ustawa wprowadza uprawnienie dla właściwego organu Państwowej Inspekcji Pracy do nakładania grzywny w postępowaniu mandatowym, w przypadkach wielokrotnego popełnienia wykroczenia określonego w ustawie o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni.
Konsekwencją powyższych zmian są zmiany w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, mające na celu dostosowanie jej regulacji do nałożonych na inspektorów pracy uprawnień i obowiązków.
Zgodnie z przepisami przejściowymi, zakazy wprowadzone uchwaloną ustawą będą wprowadzane stopniowo. W okresie od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. ww. zakazy nie będą obowiązywały w pierwszą i w ostatnią niedzielę każdego miesiąca kalendarzowego, przy czym jeżeli w pierwszą lub w ostatnią niedzielę miesiąca przypada święto, będą miały zastosowanie wprowadzone uchwaloną ustawą regulacje dotyczące zakazu handlu. Z kolei w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. przedmiotowe zakazy nie będą obowiązywały w ostatnią niedzielę każdego miesiąca kalendarzowego, przy czym jeżeli w dniu tym przypada święto, będą miały zastosowanie wprowadzone uchwaloną ustawą regulacje dotyczące zakazu handlu.
Oznacza to, że począwszy od 2020 r. zakaz obejmie, co do zasady, wszystkie niedziele, uwzględniając wyłączenia spod zakazu określone w art. 7 ustawy.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2018 r.