Polska motoryzacja może wzmocnić potencjał obronny Polski. Nowy raport Instytutu Sobieskiego

Elektromobilność nie jest już wyłącznie projektem klimatycznym czy transformacją transportu cywilnego. W obliczu rosnącego zagrożenia geopolitycznego technologie rozwijane na rynku pojazdów elektrycznych stają się kluczowym zapleczem dla sektora obronności oraz infrastruktury krytycznej państwa. To główny wniosek z najnowszego raportu pt. „Sektor elektromobilności na rzecz bezpieczeństwa Polski. Wstęp do strategii” przygotowanego przez Instytut Sobieskiego we współpracy z European Federation for Transport and Environment (T&E) oraz Instytutem Wschodniej Flanki.

Motoryzacja wspiera obronność - europejski trend dociera do Polski

Doświadczenia z wojny w Ukrainie jednoznacznie pokazują, że nowoczesne pole walki opiera się na technologiach opartych na prądzie elektrycznym, elektronice mocy i oprogramowaniu. Rosnące znaczenie dronów (krajowych i FPV), cichych napędów hybrydowych czy mobilnych magazynów energii (BESS) sprawia, że sektory cywilny i wojskowy nakładają się na siebie w niespotykanym dotąd stopniu.

Istotny kontekst dla analizy stanowiła trwającą rosyjska agresja na Ukrainę. Doświadczeń z tego konfliktu nie można przekładać wprost na potencjalne rozwiązania w państwach europejskich, niemniej stanowią one istotną wskazówkę: gdzie szukać realnie działających synergii między sektorem elektromobilności i bezpieczeństwa. Można je zaobserwować nie tylko na poziomie pola walki, np. powszechnego wykorzystania bezzałogowców z napędem elektrycznym, ale również ogólnej odporności państwa, np. zwiększenie roli systemów BESS w ciągłości działania państwa.

W Europie Zachodniej światowi giganci motoryzacyjni już włączają się w łańcuchy dostaw dla wojska:

• Renault we współpracy z Thales tworzy amunicję krążącą Toutatis oraz hybrydowy pojazd taktyczny 4 TROOP, a w zakładach Le Mans uruchamia produkcję dronów.
• Daimler Truck powołał osobną markę Daimler Truck Defence, celując w 1 mld euro przychodów z sektora obronnego do 2028 r. To przykład wykorzystania szerszego zaplecza motoryzacji, nie wyłącznie technologii EV.
• Volkswagen prowadzi rozmowy z koncernami zbrojeniowymi w sprawie wykorzystania mocy produkcyjnych zakładu w Osnabrück.

Z analiz Komisji Europejskiej wynika, że ok. 20% potencjału produkcyjnego polskiego sektora motoryzacyjnego pozostaje obecnie niewykorzystane. Polska, obok Czech i Niemiec, dysponuje jednym z najwyższych w UE poziomów podobieństwa kompetencji motoryzacyjnych do potrzeb produkcji systemów bezzałogowych (dronów).

„Nie apelujemy o powszechne >>przestawienie fabryk na produkcję czołgów<<. Chodzi o mądre wykorzystanie synergii. Nasz przemysł motoryzacyjny i bateryjny potrafi projektować pod produkcję masową, automatyzować procesy, kontrolować koszty i szybko skalować produkcję. To unikalne kompetencje, których dzisiaj pilnie potrzebuje współczesny sektor obronny” - wskazują autorzy raportu.

Projekty strategiczne: EMP i Foxconn jako akcelerator technologii

Ważnym impulsem dla polskiego rynku jest projekt ElectroMobility Poland (EMP). EMP wskazała Foxconn jako planowanego partnera strategicznego, z udziałem spółki Foxtron Vehicle Technologies. Według informacji przywołanych w raporcie na projekt zabezpieczono 4,5 mld zł finansowania z KPO, a rozpoczęcie budowy i produkcji planowano odpowiednio na lata 2027 i 2029.

Współpraca może pomóc rozwinąć w Polsce kompetencje podwójnego zastosowania, pod warunkiem rzeczywistego transferu wiedzy, udziału polskich dostawców i rozwoju działalności badawczej:

• Rozwój krajowych kompetencji w elektronice i oprogramowaniu oraz zapewnienie możliwości audytu technologii i kontroli nad danymi i aktualizacjami.
• Rozwój bezpiecznej telematyki i integrację systemów autonomicznych.
• Rozwój dwukierunkowego przepływu energii i wykorzystania baterii pojazdów do zasilania urządzeń oraz - przy odpowiedniej instalacji - zasilania awaryjnego.

„Dziś większość wartości dodanej wytwarzanej przez polską motoryzację trafia do zagranicznych odbiorców. Mamy mocny przemysł, ale zbyt często pozostajemy dostawcą części dla cudzych produktów. ElectroMobility Poland może pomóc zmienić ten model, jeśli wokół fabryki powstaną polskie zespoły rozwijające oprogramowanie i elektronikę, a krajowi dostawcy wejdą do jej łańcucha dostaw. To szansa na budowanie własnych technologii, które mogą służyć także obronności. Kolejny obszar, w którym możemy budować przewagę, to materiały katodowe do baterii. Rozwój ich produkcji w Polsce, razem z odzyskiem metali i ich ponownym wykorzystaniem, może wzmacniać europejski łańcuch dostaw. W tych obszarach możemy tworzyć większą wartość i ograniczać strategiczne zależności” - mówi Adam Guibourgé-Czetwertyński, dyrektor T&E w Polsce.

Surowce krytyczne i obieg zamknięty

Silna koncentracja przetwarzania tych surowców, zwłaszcza w Chinach, zwiększa znaczenie dywersyfikacji dostaw, własnych mocy przetwórczych i recyklingu.

Polska posiada tu istotne atuty, w tym dwa projekty uznane za strategiczne w ramach unijnego aktu CRMA (Critical Raw Materials Act): projekt Polvolt w Zawierciu (recykling i odzysk metali bateryjnych) oraz Puławy RESP (separacja pierwiastków ziem rzadkich).

Kluczowe rekomendacje raportu dla rządu i przemysłu:

1. Włączenie nowej mobilności do polityki bezpieczeństwa państwa: uznanie magazynów energii, hubów ładowania i technologii bateryjnych za elementy infrastruktury odpornościowej.
2. Program demonstracyjny i piaskownice regulacyjne (Sandbox Plus): stworzenie mechanizmów ułatwiających testowanie cywilnych technologii przez wojsko oraz obniżenie barier wejścia (koncesje, certyfikaty) dla firm cywilnych i start-upów.
3. Infrastruktura ładowania o podwójnym zastosowaniu: projektowanie kluczowych hubów ładowania dużej mocy wraz z magazynami energii (BESS) w sposób umożliwiający zasilanie awaryjne służb i logistyki wojskowej.
4. Zamówienia publiczne z kryterium bezpieczeństwa dostaw: uwzględnianie w przetargach lokalizacji kompetencji, praw IP oraz ciągłości serwisu w Polsce i UE, a nie wyłącznie najniższej ceny.
5. Uszczelnienie obiegu surowców wtórnych: zatrzymywanie materiałów ze zużytych baterii w europejskim obiegu i rozwój odzysku metali w Polsce.

O wydawcach:

• Instytut Sobieskiego - czołowy polski think tank tworzący pomysły dla Polski, ze szczególnym uwzględnieniem innowacji, gospodarki i nowych technologii;
• Transport & Environment (T&E) - największy europejski think tank w obszarze zrównoważonego transportu i energetyki;
• Instytut Wschodniej Flanki - niezależny ośrodek analityczny skupiający się na wyzwaniach bezpieczeństwa Europy Środkowo-Wschodniej.

Link do całego raportu: https://sobieski.org.pl/sektor-elektromobilnosci-na-rzecz-bezpieczenstwa-polski/ 

KONTAKT:
Angelika Gieraś
e-mail: angelika.gieras@sobieski.org.pl 
tel.: 786 932 220

Źródło informacji: Instytut Sobieskiego