Szprotawa: Odkrycie fragmentu średniowiecznych Wałów Śląskich

Odnaleziony odcinek o długości ok. 250 i szerokości ok. 30 metrów zbudowany jest z trzech wałów przedzielonych dwoma rowami. Możemy mieć pewność, że stanowi najdalej wysunięte na północ przedłużenie znanego dotąd ciągu południowego Wałów Śląskich – mówi Maciej Boryna ze szprotawskiego muzeum. Przemawiają za tym bliskie położenie względem znanego zakończenia ciągu południowego (ok. 450 metrów), orientacja w zbieżnym kierunku i podobna, choć nieidentyczna konstrukcja. 

Dotychczasowe opracowania podają, że północne zakończenie ciągu południowego budowli urywa się przy Krowim Bagnie. Pozostały przebieg umocnienia podłużnego pozostawał nieznany. I tu z pomocą przyszła technologia aktywnego skanowania laserowego LiDAR. To co jest trudno dostrzegalne na terenie pokrytym roślinnością, nie ukryje się na mapie z zeskanowaną rzeźbą terenu. 

Prowadzące szprotawskie muzeum Towarzystwo Bory Dolnośląskie zajmuje się badaniami Wałów Śląskich od 25 lat. Geneza, chronologia i przeznaczenie zabytku przez długi czas pozostawały nieznane. Autorstwo budowli przypisywano po kolei: bliżej nieznanym ludom okresu wpływów rzymskich, plemionom germańskim albo słowiańskim, Bolesławowi Chrobremu, a nawet widziano w nich nowożytne szańce szwedzkie. Wyniki wspomnianych badań ulokowały budowę umocnienia w późnym średniowieczu i zostały opublikowane w pracy pt. „Wały Śląskie – Tajemnice dawnych granic”. Według TBD była to zapora graniczna Księstwa Głogowskiego, której zadaniem było zwiększenie bezpieczeństwa oraz ukierunkowanie komunikacji do wyznaczonych dróg i przejść. Dawne nazwy miejscowe w okolicach wałów sugerują, że wznoszono je na obszarach lasów chronionych, przeznaczonych pod tworzenie przeszkód terenowych w postaci przesieki. 

Oczywiście i tym razem złożymy wniosek do wojewódzkiego konserwatora zabytków o wpisanie odnalezionego odcinka do rejestru – zapowiada M.Boryna. 

Wały Śląskie posiadają znaczenie naukowe i edukacyjne, dają bowiem szeroki wgląd w organizację państwowości na Śląsku w okresie pokolonizacyjnym. Odzwierciedlają stosunki graniczne, gospodarcze i komunikacyjne między księstwami śląskimi, począwszy od późnego średniowiecza. Uzasadniają charakter i lokalizację dawnych siedzib rycerskich. Są także jednym z elementów późnośredniowiecznej sztuki militarnej. Dowodzą stanu ówczesnej znajomości topografii terenu, będąc równocześnie reliktem sztuki geodezyjnej. Są jednym z najcenniejszych obiektów śląskiego dziedzictwa kulturowego.

Ostatnimi pracami archeologicznymi na Wałach Śląskich były przeprowadzone w grudniu 2008 roku wykopaliska sondażowo-ratownicze na stanowisku Sieraków koło Szprotawy, pod patronatem Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk Oddział we Wrocławiu.

Biuro Turystyki i Edukacji Regionalnej
UM Szprotawa