Wajda pozostaje inspiracją dla współczesnych twórców i przypomina o odpowiedzialności artysty

Panel „Czy Wajda wciąż jest z nami? O wpływie mistrza na współczesne kino” poświęcono dziedzictwu reżysera, jego wpływowi na kolejne pokolenia filmowców oraz aktualności tematów, które podejmował w swojej twórczości. Rozmówcy zastanawiali się także nad rolą kina we współczesnym świecie, znaczeniem artystycznej niezależności i potrzebą wspierania kultury.

Reżyserka Agnieszka Holland podkreśliła, że dorobek Wajdy pozostaje ważny nie tylko ze względu na jego filmy, ale również na sposób myślenia o sztuce i powinnościach twórcy. Jej zdaniem reżyser potrafił łączyć artystyczną doskonałość z zaangażowaniem w sprawy publiczne, nie rezygnując przy tym z poszukiwania prawdy o człowieku.

„Jego duch jest z nami, ale też jego stosunek do sztuki, do kina, do odpowiedzialności artysty, żeby nie uciekać od rzeczywistości. Andrzej Wajda to najwyższy artyzm i zaangażowanie obywatelskie. Wciąż jest bardzo aktualny. Więcej by nam się przydało Wajdów” - powiedziała Holland.

Reżyserka zwróciła uwagę, że Wajda podejmował zarówno tematy historyczne i wojenne, jak i zagadnienia związane ze współczesnością. Sięgał po klasykę literatury, reinterpretując ją na własny sposób, a jednocześnie poszukiwał bohatera zdolnego wyrazić doświadczenia swojej epoki. Istotne pozostawały dla niego pytania o rolę artysty i kondycję człowieka. Zdaniem reżyserki dziś szczególnie trudno znaleźć postać, która mogłaby wiarygodnie wyrazić ducha współczesności.

Do znaczenia wspierania kultury nawiązała Beata Stelmach, prezeska zarządu Totalizatora Sportowego. 

„Kultura nie jest kosztem dla instytucji biznesu. Kultura jest przede wszystkim inwestycją, bo to jest to, co tworzy naszą tożsamość narodową” - powiedziała Beata Stelmach. 

I dodała: „Totalizator Sportowy, który powstał w tym samym okresie, w którym reżyser rozpoczynał pracę nad filmem >>Kanał<<, angażuje się w przedsięwzięcia kulturalne i działania promujące dorobek mistrza”. 

Prezeska Totalizatora Sportowego podkreśliła, że „Ziemia obiecana” Andrzeja Wajdy pozostaje aktualną lekcją odpowiedzialności biznesowej, ponieważ, mimo pewnych zmian, w kapitalizmie nie zmieniły się podstawowe dylematy moralne związane z uczciwością, troską o zespół i społeczną rolą przedsiębiorstw. Jak zaznaczyła, zyski powinny służyć nie tylko firmom, lecz także społeczeństwu i kulturze. 

Beata Stelmach zwróciła uwagę, że Wajda jest jednym z twórców kojarzonych z Polską na świecie, podobnie jak Fryderyk Chopin czy Solidarność. 

Wojciech Marczewski, dyrektor programowy Szkoły Wajdy, przedstawił reżysera jako twórcę nieustannie poszukującego, otwartego na nowe doświadczenia i odmienne sposoby myślenia. Jak zaznaczył, Wajda nie chciał tworzyć szkoły, która narzucałaby młodym filmowcom jeden właściwy sposób realizowania filmów. Zależało mu na stworzeniu warunków, w których mogliby odnaleźć własny język artystyczny.

„To jest szkoła, która ma pomóc znaleźć własny ton, własny język” - mówił Marczewski.

Paweł Maślona, reżyser i scenarzysta, mówił o Wajdzie jako o mistrzu, którego uznanie miało dla młodego filmowca szczególną wartość. 

Reżyser zaznaczył, że w twórczości Wajdy ważny był rozmach inscenizacyjny i symboliczny. Umiejętność prowadzenia aktorów, budowania wieloplanowych scen i tworzenia rozbudowanych obrazów służyła przekazywaniu treści wykraczających poza sam efekt wizualny. Maślona podkreślił też, że dopiero z czasem coraz lepiej rozumie podejście Wajdy do reżyserii i samej istoty kina.

Grażyna Torbicka, dyrektor artystyczna Festiwalu Filmu BNP Paribas Dwa Brzegi, zwróciła uwagę na komunikatywność filmów Wajdy i ich potencjał w docieraniu do młodych odbiorców. Jej zdaniem współczesna publiczność może odnaleźć w jego twórczości zarówno opowieści bliskie własnym doświadczeniom, jak i uniwersalne pytania o wolność oraz godność.

„Młodzi widzowie, jeśli tylko będą oglądać filmy Andrzeja Wajdy, to na pewno je zrozumieją, bo Andrzej Wajda był twórcą niezwykle komunikatywnym” - powiedziała Torbicka.

Zachęciła do poznawania wczesnych filmów reżysera, w tym „Niewinnych czarodziejów”, a także „Powidoków”, którego bohaterem jest związany z Łodzią artysta Władysław Strzemiński. Jak podkreśliła, dzieło opowiada o godności człowieka i artysty oraz dążeniu do wolności i niezależności. Torbicka zaznaczyła również, że film nie musi zmieniać świata w całości, by mieć znaczenie: może wpływać na sposób myślenia pojedynczych osób o życiu, innych ludziach i otaczającej rzeczywistości.

Uczestnicy dyskusji wskazywali tym samym, że dziedzictwo Wajdy nie ogranicza się do jego filmografii. Obejmuje także postawę wobec sztuki, obronę niezależności twórczej, otwartość na kolejne pokolenia oraz przekonanie, że kino powinno łączyć artystyczną formę z opowieścią o sprawach istotnych dla człowieka i społeczeństwa.

Źródło informacji: PAP MediaRoom