MRPiPS: Ruszyły konsultacje największej od ponad 20 lat reformy pomocy społecznej (komunikat)

- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej informuje:

Projekt kompleksowej reformy systemu pomocy społecznej został 26 marca 2026 r. rozesłany do konsultacji. To największa od ponad 20 lat zmiana w tym obszarze - przygotowana po wielu miesiącach prac w resorcie i odpowiadająca na potrzeby od lat zgłaszane przez środowisko pomocy społecznej. Celem reformy jest stworzenie nowocześniejszego, bardziej dostępnego i lepiej dopasowanego do współczesnych wyzwań systemu wsparcia.

Obowiązujące dziś przepisy były tworzone w różnych okresach i nie zawsze odpowiadają współczesnym realiom społecznym. W praktyce część rozwiązań utrudnia skuteczne działanie pracownikom systemu pomocy społecznej i samorządom, a jednocześnie nie daje osobom potrzebującym takiej pomocy, jaka jest najlepiej dopasowana do ich sytuacji. Projektowana nowelizacja ma to zmienić: zwiększyć bezpieczeństwo osób korzystających ze wsparcia, poprawić sprawiedliwość systemu, rozszerzyć dostęp do usług społecznych i uprościć procedury.

Pomoc bliżej ludzi

Jednym z najważniejszych założeń reformy jest deinstytucjonalizacja, czyli wzmocnienie wsparcia świadczonego w środowisku lokalnym i w społeczności, blisko osoby potrzebującej pomocy. Chodzi o to, by pomoc trafiała do ludzi nie tylko szybciej, ale też w formie lepiej odpowiadającej ich rzeczywistym potrzebom.

Dlatego projekt zakłada, że przed skierowaniem do domu pomocy społecznej osoba wymagająca wsparcia powinna otrzymać ofertę usług w swoim środowisku, w tym także możliwość skorzystania z mieszkania wspomaganego. Wyjątek mają stanowić sytuacje zagrożenia życia lub zdrowia, gdy konieczne jest szybkie zapewnienie opieki instytucjonalnej - skierowanie do DPS ma być jednak tylko na czas określony.

To podejście wzmacnia rolę usług społecznych i odchodzi od modelu, w którym pomoc opiera się przede wszystkim na dużych, całodobowych instytucjach. Reforma ma wspierać rozwiązania bardziej podmiotowe, elastyczne i „szyte na miarę”.

Mieszkalnictwo, usługi i większe bezpieczeństwo

Istotną częścią reformy są zmiany dotyczące mieszkalnictwa treningowego i wspomaganego. Projekt porządkuje zasady działania tych form wsparcia, wzmacnia ich rolę w systemie i zwiększa stabilność pomocy. Mieszkalnictwo wspomagane ma być realną alternatywą dla opieki instytucjonalnej, także dla osób z większym poziomem potrzeb. Jasno określony zostaje również cel obu form wsparcia: mieszkania treningowe mają służyć wsparciu krótkoterminowemu, a mieszkania wspomagane - długoterminowemu.

Duży blok zmian dotyczy także domów pomocy społecznej. Proponowane rozwiązania mają zwiększyć zarówno sprawiedliwość systemu, jak i bezpieczeństwo jego uczestników. Obejmują m.in. lepszą ochronę dzieci, seniorów i osób z niepełnosprawnościami, doprecyzowanie zasad odpłatności za pobyt w DPS oraz wzmocnienie nadzoru i standardów ochrony praw człowieka.

Projekt wzmacnia ponadto jakość wsparcia świadczonego w innych obszarach pomocy społecznej. Przewiduje profesjonalizację poradnictwa specjalistycznego i interwencji kryzysowej, a także rozwiązania, które mają przeciwdziałać izolacji społecznej osób korzystających z usług opiekuńczych. Pomoc ma być nie tylko dostępna, ale też bezpieczna i oparta na jasnych standardach.

Prostsze zasady i nowoczesne narzędzia

Zmiany obejmują także szerszy katalog odbiorców i narzędzi wsparcia. Projekt odnosi się m.in. do sytuacji osób w kryzysie bezdomności, cudzoziemców objętych programami integracyjnymi, osób z problemem uzależnienia, a także pracowników systemu pomocy społecznej.

Uporządkowane zostają też pojęcia używane w ustawie, tak aby lepiej odpowiadały współczesnemu podejściu do polityki społecznej. Reforma ma ułatwić funkcjonowanie samorządom i instytucjom odpowiedzialnym za realizację zadań z zakresu pomocy społecznej. Chodzi zarówno o ograniczenie zbędnych procedur, jak i o większą przejrzystość planowania lokalnych działań społecznych.

Projekt tworzy też nową podstawę prawną do cyfryzacji systemu. Zakłada możliwość budowy i rozwoju centralnego systemu teleinformatycznego wspierającego realizację zadań wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Ma to oznaczać bardziej jednolite procesy, łatwiejszy dostęp do danych, sprawniejsze zarządzanie systemem oraz lepsze narzędzia do planowania polityki społecznej.

Skierowanie projektu do konsultacji to ważny etap na drodze do unowocześnienia systemu pomocy społecznej, który odpowie na realne potrzeby ludzi i instytucji.

UWAGA: komunikaty publikowane są w serwisie PAP bez wprowadzania przez PAP SA jakichkolwiek zmian w ich treści, w formie dostarczonej przez nadawcę. Nadawca komunikatu ponosi odpowiedzialność za jego treść – z zastrzeżeniem postanowień art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe. (PAP)

kom/ has/ mhr/