NFOŚiGW wspiera energetykę obywatelską

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) kieruje wsparcie finansowe tam, gdzie inwestycje w energię przynoszą jednocześnie korzyści środowiskowe, społeczne i gospodarcze.

Spółdzielnie energetyczne stają się jednym z najciekawszych modeli lokalnej transformacji energetycznej. Pozwalają mieszkańcom, samorządom i przedsiębiorcom wspólnie wytwarzać, wykorzystywać i bilansować energię z odnawialnych źródeł, zwiększając bezpieczeństwo energetyczne oraz ograniczając koszty jej zakupu.

„Samorządy dostrzegły, że daje im to szansę na to, żeby mieć po prostu tańszą energię. Tam, gdzie mogły oszczędzić poprzez np. wymianę źródeł oświetlenia ulic czy termomodernizację budynków, już to zrobiły. Teraz pora na nowe rozwiązania” – mówił Sławomir Ćwik, wiceminister klimatu i środowiska.

Jak informowała Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, energetyka obywatelska to energetyka, która jest blisko ludzi, która odpowiada na lokalne potrzeby i budowana jest w oparciu o lokalne społeczności.

„Już w tym roku uruchamiamy program wdrażany przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Program na 80 milionów złotych, który z jednej strony będzie motywował do powstawania tego typu instytucji, ale również generował pomysły na projekty, które będą mogły być sfinansowane z kolejnych programów” – zapowiedziała prezes NFOŚiGW.

Społeczność energetyczna może generować energię w oparciu o różne źródła odnawialne, na przykład biogazownie czy fotowoltaikę, ale wybór konkretnego rodzaju odnawialnego źródła energii zależy od lokalnych możliwości.

Zdaniem ekspertów bardzo ważny jest dostęp do surowca, jeśli na przykład mówimy o biogazowniach albo o źródłach w oparciu o biomasę torzeba mieć na uwadze substrat, który jest potrzebny do zasilania tego typu inwestycji. Jeśli mówimy o fotowoltaice, czy energetyce wiatrowej, to warunki muszą być również ocenione pod kątem odpowiedniego ulokowania tych inwestycji.Ważne jest to, aby powstała społeczność energetyczna realizowała inwestycje w oparciu o lokalny potencjał i lokalne bilansowanie tej energii – tak, aby wytworzona przez energia była wyprodukowana w tym miejscu i na potrzeby tej społeczności.

„Samorządy powinny planować długofalowo, patrząc na sytuację energetyczną w kontekście wielu zmian. Nie należy prowadzić inwestycji dopasowując je do trwających programów finansowych, a raczej trzeba proponować, aktywnie zgłaszać swoje potrzeby i obszary wymagające wsparcia” – przekonywała Dorota Zawadzka-Stępniak.

Proces transformacji energetycznej obejmuje wiele wzajemnie powiązanych sektorów gospodarki: projekty łączące energetykę z gospodarką odpadami, ciepłownictwem czy przemysłem mają coraz większe znaczenie. Takie inwestycje pozwalają lepiej wykorzystywać dostępne zasoby, ograniczać emisje oraz wzmacniać lokalne bezpieczeństwo energetyczne.

„W mojej ocenie najczęściej w samorządach brakuje świadomości korzyści, które są możliwe do osiągniecia dzięki inwestowaniu w energetykę obywatelską, ale widać z każdym rokiem, że ona rośnie. Brakuje też kompetencji. I tutaj działamy bardzo szeroko, edukacyjnie, poprzez media, poprzez różnego rodzaju programy, ale również np. poprzez zorganizowanie studiów podyplomowych na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu” – wskazywał Paweł Łapacz, prezes zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu.

Rozwój technologii magazynowania energii to niezbędny element transformacji energetycznej, który pozwala gromadzić nadwyżki energii z OZE i wykorzystywać je wtedy, gdy zapotrzebowanie jest największe. Zwiększa to samowystarczalność energetyczną gospodarstw domowych, firm i całego systemu elektroenergetycznego. Wsparcie nie skupia się wyłącznie na magazynach wielkoskalowych i inwestycjach przedsiębiorstw, ale trafia też do gospodarstw domowych i rolników, którzy rozwijają swoje instalacje OZE.

„Zmieniła się funkcja magazynów energii, które w dodatku są dziś elementem stabilizacji systemu energetycznego” – zauważył Krzysztof Pałka, przewodniczący rady nadzorczej NFOŚiGW.

Dlatego NFOŚiGW zaplanował na jesień nabór z programu Przydomowe Magazyny Energii z budżetem 1 mld zł. To oferta dla osób posiadających mikroinstalację OZE, które chcą zainwestować w magazyn. Przedsiębiorcy produkujący energię odnawialną będą mogli skorzystać z programu Magazynowanie energii dla rozwoju OZE na budowę średniej skali magazynów energii zintegrowanych z istniejącymi instalacjami OZE, takimi jak farmy fotowoltaiczne czy elektrownie wiatrowe.

Kolejnym obszarem wspieranym przez Fundusz jest transformacja ciepłownictwa. NFOŚiGW finansuje szerokie spektrum inwestycji spółek ciepłowniczych – m.in. odnawialne źródła energii, wysokosprawną kogenerację, wykorzystanie ciepła odpadowego, magazyny ciepła, poprawę efektywności energetycznej systemów ciepłowniczych oraz cyfryzację sieci.
 
Na przełomie roku 2026/27 NFOŚiGW planuje uruchomienie Funduszu Transformacji Ciepłownictwa – jest to instrument o wartości ok. 3 mld zł kompleksowo wspierający potrzeby sektora ciepłowniczego. Oddzielny, dedykowany program będzie dotyczył wsparcia budowy magazynów ciepła dla przedsiębiorstw ciepłowniczych z budżetem 1 mld zł.

Skuteczna transformacja wymaga nie tylko finansowania, ale również wiedzy i dobrego przygotowania inwestycji. Dlatego NFOŚiGW wraz z 16 partnerami i WFOŚiGW, realizuje Projekt Doradztwa Energetycznego oraz program ELENA. Doradcy energetyczni już od 10 lat bezpłatnie wspierają samorządy, przedsiębiorców i lokalne społeczności w planowaniu inwestycji związanych z efektywnością energetyczną, odnawialnymi źródłami energii, adaptacją do zmian klimatu oraz gospodarką o obiegu zamkniętym. A nowy program ELENA pomoże przygotować projekty modernizacji ciepłownictwa i budynków publicznych, zwiększając szanse na uzyskanie finansowania oraz szybszą realizację inwestycji.

„Musimy wsłuchiwać się w głosy samorządów, rynku, obywateli, bo my zapewnimy wsparcie finansowe, ale potrzebne są dobre projekty wynikające z rzeczywistych potrzeb w konkretnym otoczeniu. Dlatego oferujemy projekty doradztwa energetycznego, chcemy być hubem doradztwa technicznego w zakresie termomodernizacji” – podsumowała Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.

Źródło informacji: PAP MediaRoom