MF: Wyjaśnienia Ministra Finansów dotyczące „Opinii Rady Fiskalnej o projekcie ustawy budżetowej na rok 2027 z dnia 27 sierpnia 2026 roku” (komunikat)

- Ministerstwo Finansów informuje:

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2024 r. o Radzie Fiskalnej (Dz. U. z 2026 r. poz. 1234), dalej URF, Minister Finansów zastosuje się do opinii lub oceny Rady Fiskalnej (RF), wydanej w ramach realizacji zadań ustawowych RF określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 URF, lub wyjaśni przyczyny niezastosowania się do niej. 

Poniższy dokument zawiera wyjaśnienia Ministra Finansów* w zakresie wskazanym w URF nt. przyczyn niezastosowania się do opinii i ocen Rady Fiskalnej zawartych w „Opinii Rady Fiskalnej o projekcie ustawy budżetowej na rok 2027 z dnia 27 sierpnia 2026 roku”, dalej Opinia wraz ze szczegółowym uzasadnieniem.

Minister Finansów, mając na uwadze przepisy URF, nie odnosi się do opinii Rady Fiskalnej dotyczących polityki rządu, apeli do wszystkich sił politycznych czy w zakresie zasadności i efektywności obecnego kształtu prawa europejskiego – uznając, że jest to stanowisko Rady Fiskalnej w debacie publicznej dot. finansów publicznych.

Wyjaśnienia do Opinii Rady Fiskalnej w zakresie określonym w art. 4 ust. 1 ustawy o Radzie Fiskalnej

1. Rada Fiskalna wyraża pozytywną opinię o prognozach makroekonomicznych wykorzystywanych na potrzeby opracowania projektu ustawy budżetowej na rok 2027 (str. 2 Opinii), czyli dotyczących roku 2027. 

Przedstawione przez Radę Fiskalną zastrzeżenia dotyczące wybranych elementów prognozy wynikają z niepełnego uwzględnienia przez Radę Fiskalną zmian systemowych i jednorazowych oraz dostępnych danych makroekonomicznych. Uwzględnienie tylko tych najważniejszych zmian tłumaczy 2,7 pkt. proc. przyrostu dochodów z VAT wobec 0,5 pkt. proc. w opinii Rady Fiskalnej (str. 10 Opinii). Prognozowana dynamika dochodów z podatku VAT po oczyszczeniu z efektów zmian systemowych i jednorazowych kształtuje się na poziomie zbliżonym do nominalnej dynamiki spożycia prywatnego.

2. Rada Fiskalna potwierdza zgodność projektu ustawy budżetowej z konstytucyjną regułą długu stanowiącą, że państwowy dług publiczny nie może przekroczyć 60% wartości rocznego produktu krajowego brutto (str. 3 Opinii). 

Należy przy tym zauważyć, że dług publiczny liczony wg metodyki unijnej pozostaje wciąż istotnie niższy od średniej dla Unii Europejskiej oraz największych gospodarek europejskich. Konstytucyjność przepisów ustawy o finansach publicznych dotyczących zakresu definicji państwowego długu publicznego – zastosowanej w projekcie ustawy budżetowej na rok 2027 – nie została zaś podważona.

3. Rada Fiskalna potwierdza poprawność zastosowania art. 112aa ustawy o finansach publicznych (str. 14 Opinii) oraz zgodność wydatków budżetu państwa z wymogami stabilizującej reguły wydatkowej, gdyż jak sama wskazuje (str. 3 Opinii) jej wyliczenia dotyczące korekty w regule wydatkowej, nie wpływają na łączną kwotę wydatków budżetu państwa. 

Negatywną opinię w zakresie zgodności projektu ustawy budżetowej na rok 2027 ze stabilizującą regułą wydatkową Rada Fiskalna formułuje nie odnośnie do zgodności z obowiązującymi przepisami ustawy o finansach publicznych, wskazanymi w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b URF, lecz w zakresie niemającego podstaw prawnych sposobu obliczania korekty w stabilizującej regule wydatkowej, który został zawarty w Opinii Rady Fiskalnej. 

Rekomendowane przez Radę Fiskalną oparcie korekty w stabilizującej regule wydatkowej na pierwotnym wyniku strukturalnym było analizowane w Ministerstwie Finansów w lutym 2025 r. i zostało odrzucone z uwagi na brak podstaw prawnych do jego zastosowania. Ustawa o finansach publicznych jednoznacznie określa, że korekta w stabilizującej regule wydatkowej odpowiada dostosowaniu zgodnemu ze ścieżką wydatków netto zatwierdzoną przez Radę UE. 

Co więcej, nawet gdyby zastosować to podejście, ale z uwzględnieniem rekomendowanego przez Radę UE tempa wzrostu wydatków pierwotnych (co wynika z art. 112ab ustawy o finansach publicznych) oraz aktualnych prognoz makroekonomicznych, stanowiących podstawę opracowania projektu ustawy budżetowej na rok 2027 (celem zapewnienia spójności ustawy), to korekta w stabilizującej regule wydatkowej byłaby łagodniejsza niż ta zastosowana przez MF, co oznaczałoby możliwość zwiększenia wydatków i deficytu.

Argumenty Rady Fiskalnej stanowią więc de facto negatywną ocenę reguł unijnych i podejścia stosowanego przez Radę UE w Zaleceniu Rady UE mającym na celu zlikwidowanie nadmiernego deficytu w Polsce, co w żaden sposób nie ma związku z art. 4 ust. 1 pkt 3 i 4 URF i nie może być podstawą do negowania wyliczeń przyjętych w projekcie ustawy budżetowej na rok 2027 przez Radę Ministrów.

4. Rada Fiskalna potwierdza, że projekt ustawy budżetowej jest zgodny z zalecaną przez Radę UE ścieżką wydatków netto (str. 3 Opinii). 

Komisja Europejska dokonuje oceny zgodności ze ścieżką wydatków netto za dany rok na bazie danych o ich wykonaniu – nie na podstawie planów. W efekcie kwestia założeń dot. naturalnych oszczędności nie ma znaczenia dla faktycznej oceny przestrzegania ścieżki wydatków netto. 

Po reformie europejskich ram zarządzania gospodarczego z 2024 r. jedynym wskaźnikiem służącym do oceny zgodności z regułami UE stała się dynamika wzrostu wydatków netto. Wobec tego dokonywanie przez Radę Fiskalną oceny zgodności polityki fiskalnej z regułami UE poprzez odniesienia do celów w zakresie poziomu długu i deficytu zawartych w Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata 205-2028, jest sprzeczne z podstawowym założeniem reformy unijnej z 2024 r. 

Zgodnie z wymogami UE Polska publikuje do końca października Informację o działaniach podjętych przez Polskę w celu realizacji zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu i tam przedstawiane są informacje o ścieżce wydatków netto w latach 2024-2027. Tegoroczna Informacja została opublikowana w dniu 6 października i jest dostępna na stronie MF: Średniookresowy plan budżetowo-strukturalny. 

5. Dyrektywa UE dot. ram budżetowych nie wymaga, aby wszystkie informacje dot. procesu budżetowego zostały zawarte w jednym dokumencie – uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej. 

Komisja Europejska nie zgłasza zastrzeżeń wobec Polski w kwestii respektowania prawa unijnego w zakresie ram budżetowych. Oznacza to, że obecny zakres projektu ustawy budżetowej i jego uzasadnienia oraz innych dokumentów budżetowych określonych w ustawie o finansach publicznych, publikowanych w okresie całego roku kalendarzowego, jest zgodny z unijnymi wymogami dla ram budżetowych. 

Przy porównywaniu ram budżetowych państw członkowskich należy brać pod uwagę różne uwarunkowania, czego Rada Fiskalna nie uczyniła w Opinii. W szczególności państwa należące do strefy euro mają większe zobowiązania w zakresie raportowania do Komisji Europejskiej (w tym w zakresie zawartości projektu ustawy budżetowej) niż kraje posiadające własną walutę, gdyż są zobowiązane do przedstawiania (do 15 października) Komisji Europejskiej i Eurogrupie projektu planu budżetowego na następny rok. Projekt tego planu podlega ocenie Komisji Europejskiej, która jest upubliczniana i następnie dyskutowana przez Eurogrupę. Polska ustawa budżetowa, z uwagi na pozostawanie Polski poza strefą euro, nie jest objęta wymogami sprawozdawczymi w tym zakresie. 

Odwoływanie się przez Ministra Finansów w niniejszych wyjaśnieniach do przepisów ustawy o Radzie Fiskalnej określających zadania Rady Fiskalnej nie powinno być postrzegane jako zawężenie uprawnień Rady Fiskalnej, lecz stanowi wyraz fundamentalnej zasady legalizmu. Rada Fiskalna działa na podstawie i w granicach prawa, które jasno określają zakres opiniowania projektu ustawy budżetowej. Szerszy przedmiot ocen zawartych w Opinii Rady Fiskalnej nie oznacza rozszerzenia kompetencji Rady do opiniowania projektu ustawy budżetowej ponad zakres określony w art. 4 ust. 1 pkt 3 URF ani do kształtowania katalogu informacji, które powinny zostać zamieszczone w uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej w sposób odmienny od wynikającego z przepisów ustawowych. Rada Fiskalna nie może też działaniom zgodnym z obowiązującym prawem zarzucać wadliwości prawnej.

Do rekomendacji Rady Fiskalnej dotyczących ram budżetowych Minister Finansów odniesie się po publikacji tej oceny, zgodnie z zapowiedzią zawartą w Opinii.

UWAGA: komunikaty publikowane są w serwisie PAP bez wprowadzania przez PAP SA jakichkolwiek zmian w ich treści, w formie dostarczonej przez nadawcę. Nadawca komunikatu ponosi odpowiedzialność za jego treść - z zastrzeżeniem postanowień art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe. (PAP)

kom/ bch/ mhr/