MKiŚ: Konsultacje planowanego rezerwatu „Puszcza Białowieska Lasy Otwarte im. prof. Simony Kossak” (komunikat)

- Ministerstwo Klimatu i Środowiska informuje:

Puszcza otwarta dla ludzi, wsparcie dla gmin. Projektowany rezerwat będzie kontynuować tradycje ochrony i zabezpieczy interesy mieszkańców.

Trwają konsultacje społeczne w sprawie utworzenia nowego rezerwatu przyrody. Otwarty dostęp do lasu, prawo do zbierania grzybów i jagód oraz potężny impuls rozwojowy dla samorządów – to główne założenia planowanego rezerwatu „Puszcza Białowieska Lasy Otwarte im. prof. Simony Kossak”. Nowa forma ochrony będzie historyczną decyzją, która połączy zabezpieczenie unikalnej przyrody z realnym wsparciem finansowym dla lokalnych społeczności.

Powołanie rezerwatu na terenie puszczańskich gmin (Białowieży, Dubicz Cerkiewnych, Hajnówki, Narwi i Narewki) będzie oznaczać otwarcie nowego rozdziału, w którym ochrona najcenniejszego lasu Europy i rozwój lokalnych społeczności mają wzajemnie się wspierać. Projektowany obszar otrzymał nazwę „Lasy Otwarte”, aby już na etapie konsultacji dać jasny sygnał: zaproponowana forma ochrony nie wykluczy dostępu publicznego.

Dla mieszkańców i turystów nic się nie zmieni. Szlaki piesze, rowerowe i konne pozostaną w pełni otwarte. Niemal w całym rezerwacie zachowana zostanie możliwość swobodnego, amatorskiego zbioru dziko występujących grzybów i owoców runa leśnego. Gospodarzem terenu niezmiennie pozostaną Lasy Państwowe, co oznacza, że wykwalifikowana kadra leśna zostanie zaangażowana w realizację zadań ochronnych, bezpieczeństwo przeciwpożarowe, edukację oraz obsługę rozwijającego się ruchu turystycznego. Powołanie rezerwatu nie spowoduje również żadnych zaburzeń na lokalnym rynku drzewnym, ponieważ jedynie uporządkuje i sformalizuje sytuację, która ma miejsce już od 2018 roku, kiedy to na omawianym terenie zaprzestano prowadzenia gospodarki leśnej.

Wzrost subwencji ogólnej i program Zielone Gminy

Ustanowienie rezerwatu przyniesie bezpośrednie, wielomilionowe korzyści finansowe dla samorządów. Dzięki zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w 2024 r., powołanie nowej formy ochrony przyrody oznacza zwiększenie tzw. potrzeb ekologicznych gmin i powiatów. To z kolei przełoży się na systemowy, znaczący wzrost kwoty subwencji ogólnej, wspierającej lokalne budżety.

Dodatkowo, samorządy, na których terenie powstanie rezerwat, są uprawnione do skorzystania z programu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pod nazwą „Przestrzeń dla przyrody - zielone gminy”, który wystartował 1 października 2026 r. Program ten oferuje wyjątkowo korzystne warunki – dotacje mogą pokryć do 95% kosztów projektów związanych z ruchem turystycznym czy błękitno-zieloną infrastrukturą. Dodatkowo gminy mogą uzyskać dostęp do preferencyjnych pożyczek na inwestycje w gospodarkę ściekową z możliwością umorzenia znacznej części środków.

Patronka, która rozumiała Puszczę

Projektowany rezerwat zyska wyjątkową patronkę. Simona Kossak (1943-2007), profesor nauk leśnych, swoje życie zawodowe i prywatne nierozerwalnie związała z Puszczą Białowieską. Przez ponad 35 lat mieszkała w leśniczówce Dziedzinka, z pasją rozsławiając skarb polskiego dziedzictwa przyrodniczego w swoich książkach i audycjach radiowych. Nadanie rezerwatowi jej imienia będzie hołdem dla osoby, która uczyła, jak mądrze i z szacunkiem współistnieć z naturą.

Kontynuacja dziedzictwa królów polskich

Obejmując tę unikalną puszczę nowoczesną formą ochrony, wpiszemy się w wielowiekową tradycję. Puszcza Białowieska przetrwała do naszych czasów w tak zachwycającym stanie dlatego, że od zarania państwowości otaczana była królewskim patronatem przez monarchów takich jak Władysław Jagiełło, Zygmunt II August czy Jan III Sobieski. Pomyślne zakończenie konsultacji i ostateczne powołanie rezerwatu będzie zatem godnym powrotem do historycznego dziedzictwa Rzeczypospolitej i odpowiedzialnym zachowaniem tego skarbu dla przyszłych pokoleń.

Prosimy Państwa o zapoznanie się z udostępnianymi materiałami oraz przedstawienie ewentualnych uwag i wniosków do 20 listopada 2026 r.

Jak wziąć udział w konsultacjach?

- 1. Zapoznaj się z propozycją rezerwatu przyrody - materiały umieszczone na stronie RDOŚ Białystok.

- 2. Uzupełnij tabelę z uwagami i prześlij do nas na adres:

- e-mail: sekretariat@bialystok.rdos.gov.pl

- ePUAP: /8411/SkrytkaESP

- pocztowy: RDOŚ w Białymstoku ul. Dojlidy Fabryczne 23, 15-554 Białystok

UWAGA: komunikaty publikowane są w serwisie PAP bez wprowadzania przez PAP SA jakichkolwiek zmian w ich treści, w formie dostarczonej przez nadawcę. Nadawca komunikatu ponosi odpowiedzialność za jego treść - z zastrzeżeniem postanowień art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe. (PAP)

kom/ jws/ mhr/