MNiSW: Skutecznie wzmacniamy transfer wyników badań naukowych. Zespół doradczy MNiSW przedstawił rekomendacje (komunikat)

- Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego informuje:

Jak zwiększyć wpływ badań naukowych na rozwój Polski? W siedzibie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego przedstawiono wypracowany przez zespół doradczy ds. wzmocnienia wyników badań naukowych projekt zmian na rzecz współpracy nauki i biznesu, Dokument to gotowy pakiet rekomendacji, których celem jest lepsze wykorzystanie potencjału polskiej nauki w rozwoju gospodarki, technologii, usług publicznych i społeczeństwa opartego na wiedzy. - Kluczowe rozwiązania zespołu stały się fundamentem nowego modelu ewaluacji jakości działalności naukowej, który trafi pod obrady rządu już w czerwcu - mówi wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, Maria Mrówczyńska.

Przedstawiony projekt jest efektem rocznych prac interdyscyplinarnego zespołu, w którego skład weszli przedsiębiorcy technologiczni, założyciele i menedżerowie firm deep tech, naukowcy z doświadczeniem zarządczym, byli i obecni liderzy instytucji nauki, eksperci transferu technologii oraz specjaliści ds. przedsiębiorczości akademickiej i finansowania innowacji. Tak szeroki skład pozwolił połączyć perspektywę nauki, biznesu, inwestorów, administracji publicznej i praktyków transferu wiedzy.

Dokument łączący wiele środowisk

– Od początku bardzo zależało nam na tym, żeby zarówno skład zespołu, jak i otoczenie, z którym mieli się kontaktować eksperci, było jak najszersze i reprezentatywne dla jak największej liczby dziedzin. Udało nam się to osiągnąć i dziś można z pełną odpowiedzialnością powiedzieć, że Zespół w 100 proc. zrealizował swoje zadanie – mamy rekomendacje będące wynikiem wsłuchiwania się w postulaty wielu środowisk. Dzięki temu będziemy mogli skuteczniej niż wcześniej łączyć naukę z biznesem, chcemy motywować do tego naukowców – podkreślił minister nauki i szkolnictwa wyższego, Marcin Kulasek.

W toku prac zespół prowadził liczne rozmowy z przedstawicielami administracji rządowej, agencji finansujących badania i innowacje, uczelni, instytutów Polskiej Akademii Nauk, instytutów badawczych, Sieci Badawczej Łukasiewicz, centrów transferu technologii, spółek celowych, organizacji przedsiębiorców, doktorantów, studentów oraz ekspertów systemowych. W proces zaangażowane były m.in. środowiska związane z MNiSW, Ministerstwem Finansów, Ministerstwem Rozwoju i Technologii, Ministerstwem Obrony Narodowej, Ministerstwem Zdrowia, NCN, NCBR, FNP, KRASP, PAN, Łukasiewiczem, ABM, PFR, PFR Ventures, PARP, Urzędem Patentowym RP oraz organizacjami reprezentującymi centra transferu technologii i spółki celowe.

– Naukowcy, jako twórcy i współtwórcy wiedzy, rozwiązań i technologii powinni być traktowani jak równorzędni partnerzy w procesie transferu wiedzy i technologii. Wydarzenia ostatnich lat, a także decyzje rządu dotyczące poziomu nakładów na naukę, pokazały jednak, że potencjał środowiska naukowego nie jest w Polsce w pełni dostrzegany ani odpowiednio wykorzystywany - zaznaczyła Natalia Osica, przewodnicząca zespołu. - Transfer wiedzy i technologii pozostaje w polskim systemie nauki stosunkowo nową, wciąż niedostatecznie docenianą ścieżką rozwoju. Naukowcy potrzebują zarówno narzędzi, aby móc nią podążać, jak i bezpiecznej przestrzeni do zmiany sposobu myślenia o roli nauki w relacji ze społeczeństwem i gospodarką. Zmiany paradygmatu dokonamy dzięki liderom zmiany - naukowcom, rektorom i dyrektorom instytutów, którzy już teraz mają wizję naukową i misję wprowadzenia wyników badań do praktyki społeczno-gospodarczej, myślą odważnie i podejmują decyzje. To dla nich potrzebujemy uwolnić potencjał sektora nauki jak najszybciej – podsumowała założycielka ‘pro science’, która od 17 lat buduje współpracę i porozumienie na styku nauki i otoczenia społeczno-gospodarczego.

Największe wyzwania i rekomendacje

Główna teza raportu brzmi: wyzwaniem jest nie tylko poziom finansowania nauki, lecz organizacja systemu wokół wiedzy. Wyniki badań zbyt często nie przechodzą przez kolejne etapy tworzenia wartości: od badań, przez etap proof of concept (TRL3), ochronę własności intelektualnej, budowę zespołu, kapitał zalążkowy, po wdrożenie, licencję albo spółkę technologiczną. Raport wskazuje, że potrzebna jest zmiana adaptacyjna - obejmująca reguły, bodźce, standardy, finansowanie, dane i kulturę współpracy między nauką, gospodarką i państwem.

– Zwiększenie budżetu z jednej strony na badania naukowe, a z drugiej na komercjalizację, jest ważne, ale samo w sobie nie rozwiąże problemów, które obecnie blokują transfer wyników badań naukowych. Równie istotne co wysokość budżetu jest strategia jego podziału. Kluczowe jest powiązanie systemu ewaluacji działalności naukowej ze skutecznością wdrażania wyników badań, aby sektor nauki, społeczeństwo i gospodarka miały jeden wspólny cel – powiedział prof. Mariusz Zdrojek, prodziekan ds. nauki i rozwoju Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej.

Efekty prac Zespołu obejmują trzy inicjatywy ponadresortowe, bez których transfer wyników badań naukowych się nie rozwinie oraz pakiet rekomendacji operacyjnych dotyczących zmian w sektorze nauki i szkolnictwa wyższego. Wśród kierunków strategicznych znalazły się:

- uporządkowanie finansowania badań i technologii w jeden cykl od idei do wdrożenia, - budowa globalnie konkurencyjnego ośrodka badawczego - wsparcie dla start-upów naukowych: finansowanie na start (etap pre-seed/seed) oraz profesjonalne wsparcie dla akademickich spółek spin-off, czyli firm wydzielonych z jednostki naukowej, zakładanych przez jej pracowników lub studentów, w celu komercjalizacji wyników badań i patentów.

Rekomendacje operacyjne dotyczą m.in. rozwoju przedsiębiorczości akademickiej, powiązania ewaluacji z wdrożeniami, urlopu przedsiębiorczego dla naukowców, obniżenia kosztów i ryzyk transferu IP, standaryzacji umów i zasad komercjalizacji, budowy systemu danych o transferze wiedzy i technologii, uporządkowania pojęć dotyczących transferu oraz wsparcia międzynarodowej ochrony najbardziej rokujących wynalazków.

Zdaniem ekspertów integralnym elementem wzmocnienia transferu wyników badań naukowych powinno być również budowanie prestiżu dla działań naukowców i instytucji rozwijających gospodarkę i społeczeństwo oparte na wiedzy. W tym zakresie Zespół rekomenduje wdrożenie mechanizmu organizowanego wspólnie przez ministrów ds. nauki i gospodarki pod auspicjami Prezesa Rady Ministrów. To pakiet działań, na które składają się – prestiżowe nagrody, w tym grant dla najlepszego podmiotu, oraz rozwój społeczności liderów współpracy nauki z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Projekt zapewni również budowanie międzynarodowej pozycji Polski poprzez rozwój sieci współpracy z globalnymi liderami nauki i technologii oraz organizację międzynarodowego forum aktywnie włączającego naukowców w dyskusje o rozwoju kraju.

Skuteczny transfer to wspólna odpowiedzialność

Raport wskazuje również rolę uczelni i instytutów, agencji finansujących, samorządów, spółek Skarbu Państwa, inwestorów i przedsiębiorstw jako współtwórców systemu transferu wiedzy i technologii. – Bez zaangażowania firm i samorządów transfer nie będzie skuteczny – mówi Osica. - Uporządkowaliśmy wiele tematów na styku nauki i gospodarki. Nowa jakość i porządek potrzebne są jednak również na poziomie organizacji badań naukowych, jak i sektora gospodarczego – puentuje Osica.

Dla wzmocnienia wspólnej odpowiedzialności za transfer wiedzy i technologii Zespół opracował rekomendację działań w formie Paktu dla rozwoju wiedzy i technologii.

Rekomendacje wypracowane przez Zespół ds. wzmocnienia wyników badań naukowych projekt zmian na rzecz współpracy nauki i biznesu staną się punktem wyjścia do dalszych prac wdrożeniowych, konsultacji i pilotaży. Ich celem nie jest jedynie opisanie barier, lecz zaproponowanie konkretnych mechanizmów, które pozwolą przekształcić system wytwarzania wiedzy w system rozwijający przyszłe technologie, firmy, polityki publiczne i idee o znaczeniu dla rozwoju Polski.

Zespół ds. wzmocnienia transferu wyników badań naukowych skupia przedstawicieli spółek technologicznych, ekspertów pośredniczących w procesach transferu technologii, naukowców oraz specjalistów wspierających procesy wdrożeniowe w sektorze nauki. W jego skład weszli m.in.: Piotr Garstecki (prezes Scope Fluidics), Filip Granek (prezes XTPL), Hanna Harkawy (prezeska OULI), Michał Nejbauer (prezes Fluence Technology), Michał Adamkiewicz (dyrektor ds. badań i rozwoju w WindBorne Systems), Magdalena Jander (prezeska UVera), Krzysztof Brzózka (CSO w Ryvu Therapeutics), Dominik Kowal (prezes Krakowskiego Centrum Innowacyjnych Technologii INNOAGH, spółki celowej AGH), Katarzyna Waligóra-Borek (p.o. dyrektora Centrum Transferu Technologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego), Krzysztof Gulda (prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, w momencie powstania zespołu prezes UWRC — spółki celowej Uniwersytetu Warszawskiego), dr inż. Radosław Kwapiszewski (dyrektor Pionu Rozwoju i Strategii TZF Polfa S.A., wcześniej zastępca dyrektora ds. działalności programowej w Fundacji na rzecz Nauki Polskiej), dr inż. Mateusz Lisowski (rzecznik patentowy), prof. Robert Hołyst (dyrektor Instytutu Chemii Fizycznej PAN w latach 2011–2015), prof. Arkadiusz Mężyk (rektor Politechniki Śląskiej w latach 2016–2024), prof. Mariusz Zdrojek (prodziekan ds. nauki i rozwoju Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej) oraz dr hab. Agnieszka Skala-Gosk (kierowniczka Zakładu Przedsiębiorczości i Innowacji Politechniki Warszawskiej). Zespół pracował pod kierunkiem Natalii Osicy.

UWAGA: komunikaty publikowane są w serwisie PAP bez wprowadzania przez PAP SA jakichkolwiek zmian w ich treści, w formie dostarczonej przez nadawcę. Nadawca komunikatu ponosi odpowiedzialność za jego treść – z zastrzeżeniem postanowień art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe.(PAP)

kom/ kpr/ amac/