MS: Ostateczna decyzja ws. odwołania Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości (komunikat)

- Ministerstwo Sprawiedliwości informuje:

9 września 2026 r. Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzję utrzymującą w mocy decyzję z 28 maja 2026 r. o odwołaniu dr. Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

Decyzja z 9 września 2026 r. jest ostateczna na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. Nie przysługuje od niej odwołanie ani kolejny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym zakończony został administracyjny tok rozpoznawania sprawy przed Ministrem Sprawiedliwości.

Podstawy rozstrzygnięcia

Decyzja została wydana na podstawie art. 432 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis ten pozwala ministrowi nadzorującemu uczelnię odwołać rektora, jeżeli rektor rażąco lub uporczywie narusza przepisy prawa.

Przed wydaniem rozstrzygnięcia Minister Sprawiedliwości ponownie przeanalizował całość materiału dowodowego, w tym dokumenty zgromadzone po wydaniu decyzji z 28 maja 2026 r., oraz wszystkie zarzuty, wyjaśnienia i wnioski przedstawione przez stronę. Postępowanie przeprowadzono z zapewnieniem stronie prawa do czynnego udziału oraz po zasięgnięciu wymaganych ustawą opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich.

Ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdziło, że zachodziły ustawowe przesłanki odwołania Rektora-Komendanta. Stwierdzone naruszenia dotyczyły trzech zasadniczych obszarów:

- nieprawidłowości w postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora – Rada Doskonałości Naukowej wznowiła cztery postępowania dotyczące nadania stopnia doktora. Przyczyną wznowienia był zarówno wadliwy model proceduralny stosowany w Akademii, w tym wykonywanie przez rady dyscyplin kompetencji bez podstawy ustawowej, jak i liczne zaniedbania proceduralne stwierdzone w poszczególnych sprawach. Dotyczyły one między innymi właściwości organów, warunków wszczęcia postępowania, powoływania komisji doktorskich, dokumentowania czynności oraz zgodności regulacji wewnętrznych z ustawą i Kodeksem postępowania administracyjnego. Wznowienie tych postępowań nie oznacza przypisania odpowiedzialności osobom ubiegającym się o nadanie stopnia – nieprawidłowości dotyczyły działania Akademii jako podmiotu doktoryzującego. Odpowiedzialność dotychczasowego Rektora-Komendanta wynikała natomiast z jego własnych obowiązków kierowniczych i nadzorczych: jako organ kierujący uczelnią i przewodniczący Senatu dopuścił do funkcjonowania wadliwego modelu, a mimo uzyskania wiedzy o zastrzeżeniach RDN nie podjął skutecznych działań naprawczych;

- naruszenia zasady apolityczności Służby Więziennej – Akademia Wymiaru Sprawiedliwości jest jednostką organizacyjną Służby Więziennej, a Rektor-Komendant jest organem tej formacji. Publiczna, wielokrotna i długotrwała aktywność partyjno-polityczna, łączona z pełnioną funkcją, pozostawała w sprzeczności z ustawowym wymogiem apolityczności Służby Więziennej. Ocena ta nie dotyczyła prywatnych poglądów politycznych, wolności wypowiedzi ani swobody debaty akademickiej, lecz sposobu wykonywania funkcji organu apolitycznej formacji państwowej;

- nieprawidłowości przy realizacji zadań związanych z aplikacją kuratorską – zakwestionowanie przez władze Akademii umocowania Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie i wynikająca z tego odmowa zawarcia umowy dotyczącej zajęć teoretycznych pozostawały poza zakresem kompetencji uczelni. Działanie to stworzyło realne zagrożenie dla terminowej realizacji ustawowego zadania publicznego i prawidłowego przebiegu aplikacji kuratorskiej. Późniejsze zawarcie umów umożliwiających kontynuowanie aplikacji zostało uwzględnione przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nie zmieniło jednak prawnej oceny wcześniejszego działania.

Minister Sprawiedliwości uznał, że charakter, skala i powtarzalność stwierdzonych naruszeń uzasadniały ich zakwalifikowanie jako rażącego lub uporczywego naruszania przepisów prawa. Odwołanie Rektora-Komendanta nie stanowi ingerencji w wolność badań naukowych ani autonomię Akademii, lecz wykonanie ustawowych kompetencji nadzorczych wobec uczelni służb państwowych.

Obowiązki Rektora-Komendanta objął dr hab. Sławomir Cudak, prof. AWS

Skutkiem wykonania decyzji jest wygaśnięcie kadencji dr. Michała Sopińskiego jako Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

Zgodnie z art. 24 ust. 8 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stosowanym odpowiednio na podstawie art. 432 ust. 5 tej ustawy, w okresie od odwołania rektora do wyboru albo powołania jego następcy obowiązki rektora wykonuje osoba określona zgodnie z regulacjami ustrojowymi uczelni. Senat Akademii Wymiaru Sprawiedliwości w uchwale nr 308/26 wskazał jako osobę wykonującą te obowiązki dr. hab. Sławomira Cudaka, prof. AWS.

W związku z powstaniem wakatu dr hab. Sławomir Cudak, prof. AWS objął obowiązki Rektora-Komendanta i jest uprawniony do kierowania Akademią oraz reprezentowania jej na zewnątrz.

Objęcie przez niego obowiązków ma charakter przejściowy i nie stanowi powołania na funkcję Rektora-Komendanta ani nie przesądza o wyniku przyszłej procedury powołania. Ministerstwo Sprawiedliwości oczekuje, że Senat Akademii sprawnie i bez zbędnej zwłoki przeprowadzi ustawową procedurę powołania nowego Rektora-Komendanta. Do tego czasu zadaniem osoby wykonującej obowiązki jest przede wszystkim zapewnienie ciągłości, stabilności i zgodnego z prawem funkcjonowania uczelni.

Zmiana osoby kierującej Akademią nie wpływa na ciągłość jej działalności dydaktycznej, naukowej i organizacyjnej ani na sytuację studentów, słuchaczy, doktorantów i pracowników. Ministerstwo Sprawiedliwości oczekuje sprawnego przekazania obowiązków oraz współpracy wszystkich organów Akademii w celu zapewnienia jej stabilnego i zgodnego z prawem funkcjonowania.

UWAGA: komunikaty publikowane są w serwisie PAP bez wprowadzania przez PAP SA jakichkolwiek zmian w ich treści, w formie dostarczonej przez nadawcę. Nadawca komunikatu ponosi odpowiedzialność za jego treść – z zastrzeżeniem postanowień art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe. (PAP)

kom/ tfr/ ktl/