Woda, zdrowa żywność i ruch to za mało - konieczne wsparcie państwa

Spotkanie, które odbyło się w Warszawie 23 marca br., dotyczyło profilaktyki otyłości i cukrzycy z perspektywy rozwiązań edukacyjnych, prawnych i podatkowych w Polsce. Eksperci kliniczni, przedstawiciele organizacji społecznych i urzędów podkreślali, że sama edukacja i hasła o zdrowym stylu życia nie wystarczą, jeśli nie towarzyszą im działania systemowe wspierające codzienne wybory obywateli. Debatę otworzyli dr Marek Migdał, dyrektor Centrum Zdrowia Dziecka oraz prof. Bolesław Samoliński, przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Rozwoju Spraw Społecznych, kierownik Katedry Zdrowia Publicznego i Środowiskowego Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych, Alergologii i Immunologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Zaznaczył, że w krajach wysoko rozwiniętych aż 86 proc. przedwczesnych zgonów wywołują choroby cywilizacyjne, a to wymaga zmiany globalnego podejścia do profilaktyki.

„Opanowaliśmy problem brudnych rąk, złej higieny, epidemii poprzez zmianę stylu życia, ale również i poprzez profilaktykę pierwszorzędową, jaką są masowe szczepienia. Weszliśmy jednak w zupełnie nowy okres rozwoju ludzkości: problem nadwagi i otyłości, który w latach 60. czy 70. dotyczył mniejszości, dziś dotyka ponad połowy społeczeństwa” - mówił prof. Samoliński. Zaprezentował dane Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny, dokumentujące wzrost spożycia produktów sprzyjających nadwadze i otyłości (mięso, tłuszcze zwierzęce, białe pieczywo) oraz spadek konsumpcji owoców i warzyw we wszystkich grupach wiekowych, w tym u dorastających dzieci.

Uczestnicy alarmowali, że polskie prawodawstwo nie wspiera odpowiednich wyborów konsumenckich. Dr hab. Robert Gwiazdowski z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łazarskiego, zwrócił uwagę na nieprzystające stawki VAT. „Wśród napojów bezalkoholowych przybywa wód z sokiem, które są na etykietach opisywane jako woda, ale nie nawadniają tak, jak czysta woda, a dodany do nich sok traci większość walorów zdrowotnych. Mimo to VAT na zwykłą wodę wynosi 23 proc., a na tę z sokiem - 5 proc.” - zauważył. Podkreślał, że takie podejście jest niezgodne z interesem społecznym i nie kształtuje zdrowych nawyków.

Dr Maria Brzegowy z Fundacji na Rzecz Leczenia Otyłości mówiła o wpływie mediów społecznościowych. „Nie wystarczy mówić dzieciom w szkole, że jabłka i gruszki są zdrowe. Musimy walczyć z dezinformacją w sieci, bo osoby nie mające nic wspólnego z medycyną mają większe zasięgi niż my. Są kraje, które wypowiedziały wojnę influencerom promującym niezdrowe produkty typu chipsy czy pączki” - apelowała dietetyczka.

Specjaliści podkreślali, że w profilaktykę należy także zaangażować szkoły. Jako pierwsza w sytuacji zagrożenia otyłością powinna reagować szkolna opieka zdrowotna. Prof. Agnieszka Różdżyńska-Świątkowska z CZD wskazała, że brak centralnego systemu monitorowania dzieci utrudnia wczesną identyfikację zagrożenia otyłością. „W szkołach przy 400-500 uczniach pielęgniarka nie jest w stanie śledzić każdego pacjenta, a nie każdy gabinet ma komputer. Brakuje centralnego systemu, który pozwalałby wychwycić dzieci zagrożone otyłością” - zauważyła. Dr Marek Migdał przypomniał o aplikacji mobilnej CZD ANTEK, dzięki której rodzice mogą monitorować wzrost swoich dzieci oraz prawidłowo interpretować wyniki.

Eksperci zwracali też uwagę na deficyty w leczeniu otyłości w Polsce. „Cała odpowiedzialność spadła na lekarzy rodzinnych. Tylko 14 proc. pacjentów z otyłością uzyskuje pomoc - średnia europejska to 35 proc. Brakuje ścieżki pacjenta, refundacji terapii i koordynowanej opieki, a obecne przepisy są bublem systemowym” - wyliczała prof. Lucyna Ostrowska, była prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości.

„Dzieci z otyłością często wycofują się z życia społecznego, rówieśniczego i z aktywności fizycznej, bo mają niską samoocenę i wstydzą się przebrać na WF-ie. Doświadczają przemocy rówieśniczej, z którą szkoły sobie nie radzą. Konsekwencją jest opóźnienie adekwatnej pomocy, co u części tych pacjentów prowadzi do zachowań samobójczych lub działań autodestruktywnyc” - mówiła dr Aleksandra Lewandowska, konsultantka krajowa ds. psychiatrii dziecięcej.

Instytut Rozwoju Spraw Społecznych przygotuje raport podsumowujący najważniejsze postulaty uczestników konferencji, w tym wzmocnienie profilaktyki w szkołach oraz poprawę opieki systemowej nad pacjentami z otyłością i osobami nią zagrożonymi. Rekomendacje obejmą także zmiany w prawie podatkowym oraz dostosowanie oferty sklepików szkolnych do zasad zdrowego żywienia dzieci i młodzieży.

O Instytucie

Instytut Rozwoju Spraw Społecznych (IRSS) - obywatelski think-tank, miejsce pogłębionej debaty, opracowywania analiz, formułowania propozycji rozwiązań i wymiany poglądów między wieloma środowiskami. Instytut zajmuje się analizowaniem zjawisk ekonomiczno-społecznych postrzeganych przez pryzmat zdrowia i opieki zdrowotnej, które mają wpływ na każdą dziedzinę życia i aktywności gospodarczej.

Od 2020 roku Instytut zrealizował ponad 60 debat i konferencji naukowych, poświęconych tematyce kształtowania opieki zdrowotnej w krajach Unii Europejskiej. Instytut opracował i wydał także niemal 40 raportów analityczno-naukowych. Jedną z głównych inicjatyw IRSS jest unikalny format spotkań i debat eksperckich pod nazwą Healthcare Policy Summit.

Więcej informacji o Instytucie: www.irss.org.pl

Źródło informacji: Instytut Rozwoju Spraw Społecznych