Droga do usprawnienia rynku zamówień publicznych wiedzie przez profesjonalizację jego uczestników i wykluczanie nieuczciwych graczy

O potrzebie dialogu i współpracy pomiędzy administracją publiczną, instytucjami kontrolnymi a przedsiębiorstwami starającymi się o realizację zamówień dyskutowano podczas debaty PAP pt. „Dialog, profesjonalizacja, bezpieczeństwo - czy nowa Polityka Zakupowa Państwa będzie filarem cyfrowej transformacji Polski?”, zorganizowanej w ramach 35. Forum Ekonomicznego w Karpaczu. 

„Taka partnerska współpraca jest dziś bardzo potrzebna na wielu poziomach. Przed nami m.in. aktualizacja minimalnych wymagań dotyczących tzw. hardware, czyli sprzętu komputerowego, wypracowanie wytycznych w zakresie cyberbezpieczeństwa czy zakupów usług chmurowych” - mówił Michał Kanownik, prezes zarządu Związku Cyfrowa Polska, organizacji pracodawców o charakterze non-profit, która od 2005 roku zrzesza największe firmy branży RTV, IT i nowych technologii w Polsce. 

Wartość całego polskiego rynku zamówień publicznych w minionym roku wyniosła około 595 mld zł. To ponad 187 tys. postępowań o udzielenie zamówienia publicznego oraz ponad 30 tys. zamawiających.

„To zakupy o wartości przeogromnej, mające wielki wpływ na polską gospodarkę. Dlatego też zwracamy uwagę na systemową zmianę podejścia w zamówieniach publicznych. Przez wiele lat chodziło jedynie o racjonalne, oszczędne wydatkowanie środków publicznych. Dzisiaj mówimy o tym, że jest to narzędzie do wspierania polskiej gospodarki i innowacyjności, do realizacji celów ważnych z punktu widzenia państwa” - podkreślała Agnieszka Olszewska, prezes Urzędu Zamówień Publicznych. 

Instytucja ta powstała w 1995 roku jako centralny organ administracji rządowej z misją tworzenia przejrzystego systemu zamówień publicznych. Wśród jego priorytetów znajdują się m.in.: dbanie o jawność przetargów, uczciwą konkurencję i wyrównywanie szans dla wszystkich potencjalnych wykonawców. 

Prezes UZP przypomniała o przyjętym w marcu tego roku przez polski rząd dokumencie zatytułowanym „Polityka zakupowa państwa na lata 2026–2029”, definiującym zamówienia publiczne jako narzędzie gospodarcze i strategiczne dla rozwoju kraju oraz określającym główne priorytety administracji przy kształtowaniu ich rynku.

„Są nimi: wspieranie konkurencyjności gospodarki, wspieranie odporności i bezpieczeństwa państwa oraz profesjonalizacja uczestników, procesów i narzędzi. To nie jest dokument, który zamawiający i wykonawcy mają jedynie przejrzeć i odłożyć do szuflady - powinni z nim pracować na co dzień, gdyż znajduje się w nim cała masa cennych wskazówek, wytycznych, rekomendacji” - zaznaczyła prezes UZP.

Priorytety zawarte w rządowym dokumencie korespondują z głównymi postulatami wykonawców i firm uczestniczących w publicznych przetargach. 

„Profesjonalizacja i uporządkowanie rynku to przede wszystkim przyspieszenie procesów. Mam tu na myśli digitalizację procedur, zwiększenie uprawnień regulatorów rynku, możliwość odrzucania bądź wręcz penalizacji wniosków składanych jedynie w celu opóźnienia czy anulowania zamówienia, podwyższenie opłat za udział w przetargu odsiewających nieuczciwe podmioty” - wyjaśniał Mikołaj Bobiński B2B Director w Lenovo Technology. 

Zdaniem uczestników debaty reprezentujących wykonawców, kluczową kwestią pozostaje budowanie kompetencji tak zamawiających, jak i kontrolujących - aby ci, którzy robią zakupy, dokładnie wiedzieli, czego potrzebują, nie obawiając się jednocześnie błędów czy nieświadomości osób to weryfikujących.  

„Przed nami trzy wielkie wyzwania: wspomniana już profesjonalizacja, konieczność eliminacji z rynku nieuczciwych podmiotów poprzez usprawnienie procedur to umożliwiających, ale również rosnąca presja cenowa. Przez zawirowania geopolityczne i zrywanie łańcuchów dostaw mamy olbrzymie problemy z wyceną produktów. Stale tłumaczymy zamawiającym, aby nie byli zaskoczeni, że pod koniec roku sprzęt czy usługi kosztują więcej, niż zakładał to pierwotny budżet” – podkreślał Michał Kanownik.

Jak przekonywał prezes Związku Cyfrowa Polska, urzędy powinny nabyć większej elastyczności w zakresie ceny, którą płacą za urządzenia, ewentualnie ilości kupowanego sprzętu.

„Ja zachęcam przede wszystkim do tego, żeby nie czekać z wydatkowaniem pieniędzy do końca roku. Żeby absolutnie te postępowania prowadzić na bieżąco, a nie zwlekać do ostatniej chwili, bo wówczas nie tylko cena będzie nieaktualna, ale również może być problem z dostępnością towaru. Lub, co najgorsze, może zabraknąć czasu na efektywne zweryfikowanie jakości dostarczanych towarów” - sygnalizował Michał Kanownik. 

Podczas debaty poruszano szereg innych tematów, m.in. nadchodzącą reformę rynku zamówień publicznych na poziomie całej Wspólnoty, przygotowywaną przez Komisję Europejską (prezes UZP zadeklarowała chęć wspólnego przyjrzenia się tym propozycjom z przedstawicielami biznesu, by sformułować odpowiednie uwagi i sugestie) czy wyzwania, jakie dla procesów zakupowych stwarza wykorzystywanie sztucznej inteligencji.  

„Skupiamy się na wielkich zamówieniach, ale przecież znaczna ich część realizowana jest przez małe urzędy, w których odpowiada za nie jedna osoba. I nagle musi ona z jednej strony wykorzystać jakąś znaczącą dotację unijną, z drugiej zaś zmierzyć się z setkami ofert, jakie firmy składają >>taśmowo<<, za pomocą narzędzi sztucznej inteligencji. Przygotowanie jej do takiego wyzwania to właśnie praktyczne znaczenie dyskutowanej podczas tego panelu profesjonalizacji” - powiedział Mikołaj Bobiński. 

Źródło informacji: PAP MediaRoom