Materiały termoizolacyjne pod lupą organów UE

Wyniki tej kampanii finansowanej przez UE podkreślają znaczenie nadzoru rynku oraz konieczność sprawdzania przez użytkowników końcowych informacji dotyczących właściwości użytkowych przed wyborem produktów izolacyjnych.

Projekt został zrealizowany przy udziale organów nadzoru rynku (ONR) z 14 krajów.

Pobrano łącznie 106 próbek sześciu powszechnie stosowanych materiałów izolacyjnych: polistyrenu ekspandowanego (EPS), polistyrenu ekstrudowanego (XPS), wełny mineralnej, szkła komórkowego, wełny drzewnej oraz włókna drzewnego. Próbki zostały zakupione w Austrii, Belgii, Danii, Finlandii, Niemczech, Grecji, Irlandii, Włoszech, Łotwie, na Malcie, w Norwegii, Polsce, Portugalii i Szwecji w sklepach stacjonarnych, w sklepach internetowych lub bezpośrednio od producentów.

Jakie były wyniki badań?

W ramach testów zbadano, w jakim stopniu materiały izolacyjne spowalniają utratę ciepła, czy ich grubość odpowiada deklarowanym parametrom oraz jak reagują na ogień. 

Jeśli chodzi o opór cieplny, 31 spośród 97 przebadanych próbek (32%) nie spełniło wymagań.

W przypadku reakcji na ogień 11 z 81 ocenionych próbek (14%) nie spełniało wymagań deklarowanej klasy.

Sprawdzono również oznakowanie i dokumentację. Łącznie 68 próbek (64%) nie spełniało wymagań, przede wszystkim ze względu na brak deklaracji właściwości użytkowych (DoP) lub oznakowania CE bądź ich niekompletność.

Testy oporu cieplnego

W ramach badań oporu cieplnego oceniano, czy produkty izolacyjne zapewniają taki poziom zatrzymywania ciepła, jaki deklarują ich producenci. Zmierzono przewodność cieplną i grubość produktów - parametry, które wpływają na to, jak skutecznie budynek utrzymuje ciepło zimą i chłód latem. 

W większości przypadków zmierzone parametry termiczne różniły się od wartości podanych przez producenta, co oznacza, że niektóre produkty mogą nie zapewniać takiego poziomu izolacji, jakiego oczekują nabywcy. Niewielka liczba produktów nie spełniła również wymagań dotyczących grubości. 

Chociaż wiele produktów posiadało zadeklarowane właściwości użytkowe, wyniki testów podkreślają, jak duże znaczenie ma dokładność składanych deklaracji, ponieważ użytkownicy końcowi opierają się na tych informacjach przy wyborze materiałów, których zadaniem jest poprawa efektywności energetycznej budynków.

Testy reakcji na ogień

Kolejnym powodem do niepokoju była nieoczekiwanie wysoka liczba przypadków niezgodności wśród produktów klasy E pod względem reakcji na ogień: 8 z 52 produktów (15%) z tej grupy nie spełniało wymagań deklarowanej klasy odporności ogniowej.

Wśród sześciu produktów klasy B-D nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Dwa produkty klasy A2 uzyskały negatywną ocenę testu reakcji na ogień. Tylko 1 z 21 produktów klasy A1 nie spełnił wymagań.

W unijnym systemie klasyfikacji odporności ogniowej produkty klasy A1 uznaje się za niepalne, co oznacza, że nie przyczyniają się one w znaczący sposób do rozprzestrzeniania się ognia. Produkty klasy A2 są również klasyfikowane jako niepalne, jednak w pewnych warunkach mogą w bardzo ograniczonym stopniu przyczyniać się do rozprzestrzeniania się ognia. Klasy B-D obejmują produkty palne, które w coraz większym stopniu przyczyniają się do rozwoju pożaru: klasa B charakteryzuje się bardzo ograniczonym udziałem, klasa C - ograniczonym, a klasa D - średnim udziałem. 

Klasa E oznacza, że produkt jest palny, ale powinien mimo to przejść podstawowe badanie wykazujące, że niewielki płomień nie rozprzestrzenia się po jego powierzchni na zbyt dużą odległość w określonym czasie. Wyniki testów wskazują, że niektóre produkty mogą ulec zapłonowi lub umożliwić szybsze rozprzestrzenianie się ognia, niż sugeruje to ich zadeklarowana klasa. Poziom ryzyka zależy od tego, gdzie i w jaki sposób montowana jest izolacja. Nieprawidłowe zadeklarowanie klasy odporności ogniowej może skłonić konsumentów do wyboru produktu, który nie zapewnia oczekiwanego poziomu ochrony.

Podjęte działania

ONR zaklasyfikowały dwie próbki jako niosące wysokie ryzyko, a cztery jako niosące poważne ryzyko. Wyniki te dotyczyły przede wszystkim właściwości ogniowych, które nie odpowiadały zadeklarowanej klasie.

ONR nałożyły zakaz sprzedaży jednego produktu oraz wycofały siedem produktów z rynku. Wiele podmiotów gospodarczych zobowiązało się usunąć stwierdzone nieprawidłowości. Uczestniczące ONR udostępniły wyniki innym państwom członkowskim. 

Co mogą zrobić konsumenci? 

W wyniku przeprowadzonej kampanii stwierdzono, że wiele produktów izolacyjnych nie spełniało jednego lub kilku wymagań technicznych lub dokumentacyjnych. Konsumenci powinni wybierać produkty opatrzone oznakowaniem CE, do których dołączona jest deklaracja właściwości użytkowych (DoP) zawierająca informacje na temat kluczowych właściwości, takich jak opór cieplny i reakcja na ogień. 

Przed dokonaniem zakupu należy sprawdzić, czy produkt nadaje się do zamierzonego zastosowania oraz czy spełnia krajowe wymagania budowlane. Równie ważne jest przestrzeganie instrukcji montażu podanych przez producenta, ponieważ nawet produkt zgodny z normami może nie zapewnić oczekiwanych korzyści w zakresie oszczędności energii i bezpieczeństwa, jeśli zostanie nieprawidłowo zamontowany.

Platforma Komisji Europejskiej Safety Gate, czyli system szybkiego ostrzegania, w ramach którego organy nadzoru rynku publikują szczegółowe informacje na temat niebezpiecznych produktów nieżywnościowych, stanowi dobre źródło informacji.

Co powinny zrobić podmioty gospodarcze?

Podmioty gospodarcze muszą zwracać większą uwagę zarówno na właściwości użytkowe produktów, jak i na obowiązki w zakresie zgodności z przepisami. Deklarowane wartości oporu cieplnego muszą dokładnie odzwierciedlać właściwości użytkowe produktu, a cała dokumentacja techniczna, oznakowanie CE oraz deklaracje właściwości użytkowych (DoP) muszą być kompletne i aktualne. 

Niezbędne są rygorystyczne kontrole produkcji w zakładzie, regularne testowanie oraz skuteczne systemy identyfikowalności, zwłaszcza w przypadku wprowadzania zmian dotyczących surowców, dostawców lub procesów produkcyjnych. 

Podmioty gospodarcze powinny ponadto dostarczać jasne instrukcje montażu oraz udostępniać wszystkie wymagane informacje w języku/językach kraju sprzedaży, tak aby użytkownicy końcowi mogli bezpiecznie i skutecznie korzystać z materiałów izolacyjnych.

Testy przeprowadzane w całej Unii Europejskiej

Testy zostały prowadzone w ramach kampanii Wspólnych Działań na rzecz Zgodności Produktów (JACOP) 2025 w krajach UE i EFTA. Kampania ta pomaga organom nadzoru rynku w koordynowaniu badań, wymianie wniosków i ustaleń oraz zapewnianiu ochrony konsumentów i renomowanych przedsiębiorstw na całym jednolitym rynku.

„Kampanie w zakresie nadzoru rynku pomagają chronić konsumentów i gwarantują, że renomowane przedsiębiorstwa nie są wypierane z rynku przez konkurentów, których produkty nie posiadają deklarowanych parametrów użytkowych” - powiedziała Vanessa Capurso, specjalistka ds. polityki w Dyrekcji Generalnej ds. Rynku Wewnętrznego, Przemysłu, Przedsiębiorczości i MŚP (DG GROW) przy Komisji Europejskiej.

Aby uzyskać więcej informacji, można pisać na adres Jacop2025@esn.eu 

https://single-market-economy.ec.europa.eu/single-market/goods/building-blocks/market-surveillance_en 

Źródło informacji: Komisja Europejska DG Grow