Sesja plenarna „Samorząd w czasach niepewności. Lokalne odpowiedzi na globalne wyzwania”

Prezydentka Kielc Agata Wojda wskazała, że samorządy stoją dziś przed wyzwaniami w niemal każdym obszarze, ale szczególnie ważne staje się bezpieczeństwo cyfrowe. Podkreśliła, że wiele instytucji wciąż pracuje na przestarzałym sprzęcie, a jednocześnie rośnie liczba cyberataków. Zaznaczyła, że inwestycje w cyberbezpieczeństwo są konieczne i spotykają się ze zrozumieniem mieszkańców. Jej zdaniem bez rozwoju usług cyfrowych nie da się dziś sprawnie funkcjonować, dlatego samorządy rozwijają nowe narzędzia kontaktu z mieszkańcami, takie jak infolinie, połączenia wideo czy systemy obsługi online.

Marszałek województwa warmińsko-mazurskiego Marcin Kuchciński zwrócił uwagę, że samorządy nie mogą działać wyłącznie reakcyjnie. Podkreślił, że zmieniła się rzeczywistość i spadła przewidywalność, dlatego potrzebne jest długofalowe planowanie oraz współpraca między instytucjami. Jak zaznaczył „jesteśmy połączeni w jedną sieć, wszyscy musimy patrzeć w jednym kierunku”, odnosząc się do wspólnej odpowiedzialności za bezpieczeństwo i rozwój.

Wójt gminy Gdów Zbigniew Wojas mówił o wyzwaniach z perspektywy mniejszej miejscowości. Podkreślił, że potrzeby mieszkańców wsi i miast są dziś bardzo podobne, a cyfryzacja staje się podstawą działania państwa. Jak stwierdził „bez cyfryzacji mikro nie będzie cyfryzacji makro”. Zwrócił uwagę na konieczność modernizacji sprzętu i infrastruktury, a także zabezpieczania systemów, takich jak wodociągi, przed cyberatakami.

Najszerszą perspektywę przedstawił wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. W swojej wypowiedzi podkreślił, że bezpieczeństwo cyfrowe zaczyna się od codziennych nawyków obywateli. „Budowanie odporności w cyfrowym świecie nie zaczyna się od instytucji, zaczyna się od człowieka” mówił, porównując higienę cyfrową do dbania o zdrowie. Zwrócił uwagę, że „dług higieny cyfrowej nie jest długiem roku, jest długiem dekady lub dekad”, a zaniedbania w tym obszarze mogą mieć poważne konsekwencje. Minister podkreślił, że w Polsce toczy się realna walka w cyberprzestrzeni, a liczba ataków jest bardzo wysoka. Ostrzegał, że skutki takich działań mogą być bardzo poważne, od paraliżu transportu po problemy w funkcjonowaniu szpitali. Zaznaczył też, że państwo przeznacza obecnie miliardy złotych na cyberbezpieczeństwo, bo brak inwestycji w tym obszarze oznacza realne zagrożenie dla obywateli.

Wicepremier Gawkowski odniósł się także do problemu dezinformacji. „Dane to dzisiaj złoto XXI wieku” podkreślił, wskazując jak duże znaczenie ma dostęp do informacji i jak łatwo można nią manipulować. Przywołał przykład fałszywych informacji o braku paliwa, które wywołały społeczną panikę. Zaznaczył, że Polska należy do liderów w Europie w walce z dezinformacją, ale skuteczność działań zależy od świadomości obywateli i ich odporności na manipulacje.

Prezes zarządu Supra Brokers S.A. Rafał Holanowski, reprezentujący sektor ubezpieczeniowy, zwrócił uwagę, że podejście do ryzyka w samorządach wyraźnie się zmienia. Podkreślił, że cyberbezpieczeństwo „przestaje być przywilejem, staje się obowiązkiem”, a kluczowe znaczenie ma nie tylko sprzęt, ale także szkolenie pracowników. Jego zdaniem to właśnie użytkownicy systemów często pozostają najsłabszym ogniwem.

Dyskusja pokazała, że samorządy odgrywają kluczową rolę w reagowaniu na globalne zagrożenia i muszą jednocześnie rozwijać usługi dla mieszkańców, inwestować w bezpieczeństwo i budować społeczną świadomość. Wspólnym wnioskiem było to, że bez współpracy instytucji i odpowiedzialności po stronie obywateli trudno będzie skutecznie odpowiedzieć na wyzwania współczesnego świata.

Źródło informacji: Fundacja Instytut Studiów Wschodnich