Strategia rozwoju polskiej nauki: współpraca z najlepszymi naukowcami na świecie

Impulsem do przygotowania strategicznego dokumentu poświęconego umiędzynarodowieniu polskiego szkolnictwa wyższego i nauki była decyzja Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW), które powierzyło Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej rolę koordynatora prac nad strategią.

„W prace nad tą całościową i bardzo potrzebną strategią aktywnie zaangażowało się środowisko akademickie i naukowe, reprezentowane między innymi przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Polską Akademię Nauk” - wyjaśnia dr Wojciech Karczewski, dyrektor NAWA. 

Kluczowy dla polskiej nauki dokument zostanie skierowany do MNiSW, a o jego założeniach i rekomendacjach dyskutowano podczas III Kongresu Umiędzynarodowienia w Poznaniu.

„Strategia jest drogowskazem, który systematyzuje i rozszerza dotychczasowe działania w zakresie umiędzynarodowienia polskiej nauki. Proces ten musi spełniać trzy podstawowe kryteria. Po pierwsze, odpowiadać na potrzeby rynku pracy i gospodarki. Po drugie, podnosić jakość działań instytucji nauki i szkolnictwa wyższego. Po trzecie wreszcie: wzmacniać postawy obywatelskie i zwiększać odporność społeczeństwa na globalne kryzysy” - tłumaczy dr Karczewski.  

Dyrektor NAWA podkreśla, że polskie uczelnie i instytuty badawcze mają odpowiedni potencjał do przyciągania talentów naukowych z całego świata. 

„Kapitał intelektualny jest i pozostanie podstawą rozwoju gospodarczego każdego kraju. Stały dopływ najbardziej utalentowanych naukowców oraz studentów będzie podnosił jakość kształcenia na polskich uczelniach, co przełoży się na wskaźniki makroekonomiczne i innowacyjność akademii, przemysłu, biznesu” - ocenia. 

Należy pamiętać, że w tym obszarze udało się już wiele osiągnąć, a polskie szkolnictwo wyższe przeszło w ostatnich latach i dekadach ogromną transformację. W naszym kraju studiuje dziś ponad 100 tys. zagranicznych studentów, a w międzynarodowych rankingach obserwujemy regularny wzrost znaczenia rodzimych uczelni czy instytutów. Jednak zarówno możliwości, jak i apetyty, mamy znacznie większe.

„W tym celu konieczne jest stworzenie w Polsce optymalnej przestrzeni dla pracy naukowej, ale również atrakcyjnych warunków bytowych i finansowych. Z kolei polscy naukowcy i studenci powinni wybierać rodzime uczelnie, korzystając z możliwości współpracy z najlepszymi wykładowcami zagranicznymi. Dlatego ważne jest ich aktywne poszukiwanie na całym świecie i nawiązywanie długotrwałej, owocnej współpracy” - mówi dyrektor NAWA. 

Działania ujęte w strategii umożliwią kooperację polskich środowisk naukowych z najlepszymi ośrodkami naukowymi na świecie i międzynarodowym biznesem w ramach specjalnych partnerstw oraz tworzenie przez nasze uczelnie międzynarodowych elitarnych kierunków studiów, powiązanych z głównymi kierunkami badań na uczelniach. 

Kroki na rzecz umiędzynarodowienia polskiej nauki NAWA podejmuje od momentu jej powstania, czyli od ośmiu lat. Agencja NAWA m.in. kieruje lektorów języka polskiego do zagranicznych ośrodków, gdzie nie tylko uczą języka polskiego, ale są ambasadorami polskiej kultury. Ma już lektorów w ponad 40 państwach. W kraju zaś NAWA odpowiada za organizację państwowego egzaminu certyfikatowego z języka polskiego jako obcego. Tylko w ostatnim egzaminie, połączonym z uzyskaniem certyfikatu stopnia znajomości języka polskiego, wzięło udział ponad 9 tys. osób. 

NAWA organizuje także misje polskich ośrodków naukowych w zagranicznych ośrodkach. Biorą w nich udział przedstawiciele kilkunastu najlepszych polskich uczelni.

„Po każdej takiej wizycie mamy wiele nowych umów dotyczących współprac międzynarodowych, które NAWA finansuje. Przykładem jest Japonia, a w roku 2026 planujemy takie wizyty w Korei Południowej, Wietnamie i w Stanach Zjednoczonych” - wskazuje dr Karczewski.

Jeszcze przed powstaniem strategii NAWA prowadziła i prowadzi nadal blisko 30 programów, które wspierają umiędzynarodowienie polskiego środowiska naukowego oraz wzmacniają współpracę międzynarodową na polskich uczelniach i w instytutach badawczych.

Wśród tych programów wymienić można np. Ulam NAWA (polega na finansowaniu pobytu wysokiej jakości zagranicznych naukowców, którzy chcą pracować na polskich uczelniach - a co roku do NAWA wpływa ponad 300 aplikacji), Polskie Powroty (przeznaczony dla polskich naukowców, którzy osiągnęli sukces za granicą, aby zachęcić ich do powrotu do kraju. Dzięki programowi do Polski wróciło już 100 naukowców) i Program Anders (adresowany do młodzieży polonijnej).

Nową inicjatywą NAWA jest pilotaż programu TOP200 im. Weigla. Ma on na celu sprowadzenie do polskich uczelni naukowców z czołowych światowych ośrodków akademickich, aby wzmocnić potencjał polskiego szkolnictwa wyższego i nauki. 

„Jego nazwa to >>TOP200<<, ponieważ brane są pod uwagę te uczelnie, które w najważniejszych rankingach międzynarodowych znajdują się w pierwszej dwusetce. Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej jest w stanie, w ramach tego programu, zapewnić naukowcowi światowej klasy finansowanie nawet czteroletniego pobytu nie tylko dla niego samego, ale również dla jego zespołu projektowego” - zaznacza dr Karczewski.

Źródło informacji: PAP MediaRoom