MS: Odpowiedzialna postawa Rady Ławników Sądu Najwyższego (komunikat)

- Ministerstwo Sprawiedliwości informuje:

Rada Ławnicza Sądu Najwyższego II kadencji podczas posiedzenia 5 marca 2026 r. przyjęła pakiet uchwał dotyczących sytuacji w wymiarze sprawiedliwości. Najważniejsze z nich dotyczą przywrócenia konstytucyjnego modelu Krajowej Rady Sądownictwa oraz procedury wyboru I Prezesa Sądu Najwyższego.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek skomentował ostatnie wydarzenia w siedzibie Sądu Najwyższego, gdzie Rada Ławnicza przyjęła pakiet kluczowych uchwał. Minister podkreślił, że postawa ławników – jako czynnika społecznego w wymiarze sprawiedliwości – jest fundamentalnym sprawdzianem z ochrony państwa prawa.

To dla mnie bardzo ważny sygnał. Ławnicy po raz kolejny zdali egzamin z praworządności Nie tylko prawnicy zawodowi, którzy rozumieją mechanizmy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, ale właśnie ten element obywatelski zasiadający w Sądzie Najwyższym powiedział stanowcze 'nie'” – zaznaczył minister.

Minister odniósł się do stanowiska Rady Ławniczej w sprawie prezydenckiego weta do ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Projekt ten miał na celu przywrócenie standardów praworządności w Polsce, jednak – jak zauważył minister – decyzja prezydenta to uniemożliwiła.

Dziękuję Radzie Ławniczej Sądu Najwyższego za to jednoznaczne stanowisko i odwagę w obronie konstytucyjnych zasad. Jestem dumny, że w Sądzie Najwyższym są osoby, które tak jasno stoją po stronie prawa i obywateli – powiedział Minister Żurek.

Rada Ławnicza Sądu Najwyższego II kadencji przyjęła pakiet uchwał dotyczących fundamentalnych kwestii ustrojowych państwa. Członkowie Rady podkreślają, że są obecnie jedynym w pełni legalnym ciałem w Sądzie Najwyższym. Wskazali na wadliwość powołań sędziów w poszczególnych Izbach oraz obecność neosędziów na ich czele. Ławnicy podtrzymują również decyzję o nieorzekaniu w składach z osobami powołanymi w sposób nieprawidłowy do KRS.

Rada Ławnicza Sądu Najwyższego odniosła się do obecnej sytuacji, ponieważ przed następnym planowym posiedzeniem, zgodnym z rozporządzeniem prezydenta, dojdzie do zmian w SN. Problemy dotyczą wyboru nowej KRS, która także dla ławników jest przyczyną wszystkich problemów związanych z uznawaniem nominacji do SN. Radzie Ławniczej chodzi przede wszystkim o to, by ławników SN nie przymuszano do działań nielegalnych, tj. do zasiadania w składach orzekających z osobami, które w istocie nie są legalnymi sędziami SN – powiedział Przewodniczący Rady Ławniczej SN dr Andrzej Kompa.

Istotne jest, by wobec weta prezydenta, które oceniamy bardzo krytycznie, proces elekcji nowych członków sędziowskiej piętnastki do KRS przeprowadzono w sposób zgodny z Konstytucją. Jest to bowiem warunek sine qua non dla Rady Ławniczej, dotyczący uznawania wszystkich późniejszych nominacji za legalne – podkreślił przewodniczący.

Zwrócił uwagę, że problemem jest również legalność obecnego kierownictwa SN, jak i jego przyszłe kierownictwo.

26 maja kończy się kadencja Małgorzaty Manowskiej, więc kluczowe wydaje się to, by jej następca był legalnym sędzią SN. W opinii ławników tak zwane Zgromadzenie Ogólne Sędziów nie było legalnym zgromadzeniem sędziów, ponieważ nie wzięli w nim udziału legalni sędziowie SN, a jedynie osoby uzurpujące sobie to miano. W konsekwencji pięciu przedstawionych kandydatów na I Prezesa SN – do zatwierdzenia czy wyboru przez prezydenta – nie jest legalnymi sędziami, zarówno w polskim, jak też unijnym i międzynarodowym kontekście ustrojowym będzie to oznaczało długotrwały konflikt i zaprzepaszczenie, przynajmniej w ciągu najbliższych miesięcy i lat możliwości przywrócenia praworządności w SN – stwierdził dr Kompa.

Sprzeciw wobec weta prezydenckiego i nowa wizja wyboru KRS

Uchwała nr 1/2026 odnosi się do kwestii przywrócenia konstytucyjnej Krajowej Rady Sądownictwa. Rada Ławnicza SN stanowczo krytykuje weto Prezydenta RP Karola Nawrockiego z 19 lutego 2026 r. wobec ustawy naprawczej, uznając to działanie za opowiedzenie się po stronie osób naruszających prawo.

Kluczowe postulaty uchwały:

- Wybór 15 sędziowskich członków KRS musi odbyć się w sposób demokratyczny i transparentny, dokonany wyłącznie przez środowisko sędziowskie.

- Oczekiwanie od Ministerstwa Sprawiedliwości pomocy technicznej przy organizacji wyborów do KRS, z pełnym poszanowaniem niezależności władzy sądowniczej.

- Wezwanie Sejmu do zatwierdzenia wybranych sędziów bez wprowadzania zmian.

- Zapowiada odmowę uznania za legalne jakiegokolwiek gremium wyłonionego w sposób niezgodny z art. 187 ust. 1 Konstytucji RP.

- Podkreśla, że obecna tzw. KRS w świetle orzecznictwa krajowego, unijnego i międzynarodowego nie jest legalnym organem przewidzianym w Konstytucji RP. Ponadto w ostatnich dwóch kadencjach nie spełniała swojej podstawowej roli, czyli stania na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Krytyka procedury wyboru I Prezesa Sądu Najwyższego

W uchwale nr 2/2026 Rada Ławnicza SN odnosi się do zbliżającego się zakończenia kadencji Małgorzaty Manowskiej. Rada kwestionuje legalność Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN z 27 lutego, argumentując, że wzięły w nim udział osoby niebędące legalnymi sędziami, podczas gdy sędziowie powołani prawidłowo odmówili udziału w tym zebraniu.

Rada wskazuje, że wszyscy kandydaci przedstawieni Prezydentowi: Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Zbigniew Kapiński, Aleksander Stępkowski i Mariusz Załucki, posiadają status sędziów niewłaściwe powołanych. W związku z tym wybór któregokolwiek z nich zostanie uznany za fikcyjny i utrwali paraliż instytucji. Jedynym właściwym rozwiązaniem, według Rady, jest odejście wszystkich niewłaściwie powołanych sędziów z Sądu Najwyższego.

Obsada Izby Odpowiedzialności Zawodowej i sytuacja ławników

W drugiej uchwale Rada odniosła się również do wakatu na stanowisku prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej. Wskazane zostało, że spośród zgłoszonych kandydatur jedynie Barbara Skoczkowska posiada status legalnego sędziego SN. Powołanie na to stanowisko osoby o niejasnym statusie sędziowskim określono jako rażące złamanie Konstytucji i zagrożenie dla bezpieczeństwa prawnego obywateli.

Podczas obrad omówiono także kwestię umorzenia prokuratorskiego postępowania przeciwko Małgorzacie Manowskiej w sprawie zwłoki w zaprzysiężeniu ławników wybranych przez Senat. Część członków Rady złożyła już zażalenia na tę decyzję do sądu, kwestionując brak merytorycznych argumentów w uzasadnieniu prokuratury.

Apel o odbudowę praworządności

Rada Ławnicza wyraża zaniepokojenie malejącym zainteresowaniem opinii publicznej i mediów kwestią naprawy sądownictwa. Tolerowanie nielegalnych struktur prowadzi do paraliżu państwa, czego przykładem jest kwestionowanie wyborów prezydenckich przez nielegalną Izbę Kontroli Nadzwyczajnej czy blokowanie posiedzeń Trybunału Stanu.

Działania Rady wynikają z troski o prawo obywateli do sprawiedliwego i niezależnego sądu, co jest niemożliwe bez usunięcia osób uzurpujących sobie stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym. Przywrócenie konstytucyjnego funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego ma fundamentalne znaczenie dla odbudowy państwa prawa, zasady trójpodziału władzy oraz zaufania obywateli do sądów.

UWAGA: komunikaty publikowane są w serwisie PAP bez wprowadzania przez PAP SA jakichkolwiek zmian w ich treści, w formie dostarczonej przez nadawcę. Nadawca komunikatu ponosi odpowiedzialność za jego treść – z zastrzeżeniem postanowień art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe. (PAP)

kom/ wst/ js/