Forum Bezpieczeństwa: przestępczość finansowa i ingerencje informacyjne wyzwaniem dla państwa

Przestępczość akcyzowa i nielegalny rynek wyrobów tytoniowych były jednymi z tematów podczas sesji „Ryzyka finansowe” na Forum Bezpieczeństwa, które odbyło się 26 i 27 maja w Łodzi. Adrian Jabłoński, dyrektor ds. korporacyjnych i komunikacji JTI Polska, wskazał, że po zmianach w polityce akcyzowej legalna sprzedaż papierosów spadła o ok. 15 proc. przy jednoczesnym wzroście szarej strefy. „Z rynku wyparowało 350 mln paczek papierosów, a każda jest opodatkowana na poziomie 20 złotych. Łatwo policzyć, że dla budżetu państwa straty to ok. 7 mld złotych” - stwierdził Jabłoński.

Problemem pozostaje zarówno kontrabanda, przede wszystkim z kierunku białoruskiego, jak i nielegalna produkcja w Polsce. W tym roku służby wykryły już 180 mln sztuk nielegalnych papierosów, tyle ile w całym poprzednim roku - stwierdził Zbigniew Stawicki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów i zastępca szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Zastrzegł jednak, że dane te wymagają ostrożnej interpretacji, bo mogą na nie wpływać pojedyncze duże ujawnienia.

Paweł Pik, Prokurator Regionalny w Gdańsku, dodał, że rośnie zarówno przemyt przez porty morskie jak i nielegalna produkcja papierosów w Polsce. „Proszę sobie wyobrazić, że nielegalna fabryka papierosów zaczyna przynosić zyski już po miesiącu funkcjonowania - stwierdził. Zaznaczył, że zakładają je transgraniczne grupy przestępcze, które nielegalnie zarobione pieniądze starają się następnie wprowadzać na rynek. - Kryptowaluty stały się dziś kanałem służącym do prania pieniędzy (…) Istnieją mechanizmy pozwalające całkowicie ukryć źródła ich pochodzenia” - wskazał prokurator.

Wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha wskazywał, że kryptoaktywa są jednym z obszarów, które wymagają nowych rozwiązań prawnych i lepszej współpracy instytucji państwa. „Sfera przestępczości gospodarczej jest dziś wyzwaniem niezwykle interdyscyplinarnym i interinstytucjonalnym” - dodał i zwrócił uwagę na potrzebę współpracy wielu instytucji w walce z tą działalnością. Arkadiusz Myrcha podkreślił też, że rząd pracuje nad rozwiązaniami dotyczącymi m.in. kryptoaktywów i zabezpieczania mienia pochodzącego z działalności przestępczej.

„To nie kontrole ani kary zasilają budżet, tylko dobrowolne wpłaty podatników” - stwierdził Stawicki. Jak wskazał, KAS zmieniła filozofię kontroli: mają być kierowane tam, gdzie istnieje ryzyko celowych oszustw, a nie do przedsiębiorców, których sprawy można często rozwiązać prostszymi narzędziami. Dodał, że administracja skarbowa potrzebuje wykwalifikowanej kadry zdolnej do analizy skomplikowanych struktur i agresywnej optymalizacji podatkowej.

Model państwa budowanego w przekonaniu o trwałym bezpieczeństwie po zakończeniu zimnej wojny ulega erozji - wskazał w wystąpieniu zamykającym pierwszy dzień forum gen. bryg. Krzysztof Bondaryk, dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa i Spraw Obronnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Były szef ABW stwierdził, że w ostatnich 30 latach Polska była konstruowana jako państwo optymistyczne, a pogląd amerykańskiego politologa Francisa Fukuyamy o końcu historii, cieszył się dużą popularnością. „Niestety wygląda na to, że historia nam wróciła. Z całą brutalnością, z całą nierównowagą i ze stałym naciskiem oraz niepewnością” - dodał w kontekście pełnoskalowej wojny na Ukrainie i niestabilności sojuszy.

„Sojusznicy pomagają tym, którzy potrafią sami sobie pomóc. I nam też ktoś pomoże, jeśli sobie potrafimy pomóc. Odpowiedź na pytania: co możemy zrobić? Co nasi przeciwnicy mogą nam zrobić? Jest taka: mogą nam zrobić wszystko, czego nie potrafimy im zabronić” - powiedział generał. Szansy na zapewnienie Polsce bezpieczeństwa Bondaryk upatrywał w budowie własnych zdolności i technologii opartych o polski przemysł.

Drugiego dnia forum Givi Gigitashvili, Resident Fellow w Atlantic Council's Digital Forensic Research Lab, skupił się na informacyjnym wymiarze odporności. W prezentacji dotyczącej ingerencji w wybory wskazywał, że wraz z przeniesieniem debaty publicznej do internetu procesy wyborcze stały się bardziej podatne na działania zagranicznych podmiotów. „Tego rodzaju ingerencje stały się tańsze, łatwiejsze do przeprowadzenia i trudniejsze do wykrycia” - stwierdził.

Wśród taktyk stosowanych przez autorów takich operacji wymieniał m.in. podszywanie się pod lokalnych użytkowników i media, przejmowanie kont polityków, ataki phishingowe i DDoS. Jak wskazywał, zagraniczni aktorzy, by zwiększyć wiarygodność swojego przekazu, często wykorzystują lokalne podziały i treści tworzone przez krajowych uczestników debaty. Ich celem jest potęgowanie chaosu, pogłębianie polaryzacji i podważanie zaufania do państwa. Przeciwdziałanie takim ingerencjom wymaga szybkiej, skoordynowanej reakcji instytucji publicznych, mediów i platform cyfrowych.

Z dyskusji na Forum Bezpieczeństwa w Łodzi wyłania się wniosek, że państwo musi jednocześnie wzmacniać odporność instytucji, odbudowywać realne zdolności reagowania w kryzysie i skuteczniej odpowiadać na zagrożenia hybrydowe. Bezpieczeństwo zależy dziś nie tylko od pojedynczych regulacji, ale od sprawności całego systemu: administracji, służb, prokuratury, biznesu i partnerów międzynarodowych.

Organizatorami wydarzenia są Fundacja Forum Bezpieczeństwa, Stowarzyszenie Przeciwko Nadużyciom Gospodarczym AntiFraud oraz Międzynarodowy Instytut Społeczeństwa Obywatelskiego. Patronatami honorowymi przedsięwzięcie objęli: Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwo Cyfryzacji, Marszałek Województwa Łódzkiego Joanna Skrzydlewska, Prezydent Miasta Łodzi Hanna Zdanowska, Konfederacja Lewiatan oraz Unia Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza. Partnerem technologicznym jest Orange Polska.

Więcej na temat programu i zaproszonych gości na stronie: www.forumbezpieczenstwa.pl

Źródło informacji: Orange Polska