Architekci opracowują Polską Politykę Architektoniczną

W dniach 14-15 maja br. w Muzeum Historii Polski w Warszawie odbył się Kongres Architektury Polskiej pod hasłem: „Przestrzeń - wartość i odpowiedzialność”. Głównym celem spotkania wielu środowisk branżowych było wypracowanie założeń do Polskiej Polityki Architektonicznej oraz wzmocnienie roli architektury w świadomości społecznej. Kongres jest wspólnym przedsięwzięciem całego środowiska architektonicznego, reprezentowanego przez: Izbę Architektów RP, Stowarzyszenie Architektów Polskich (SARP) oraz Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki (NIAiU).

„Chcemy budować zaufanie do zawodu architekta, jego pozycja wymaga wzmocnienia, bo bez architekta nie ma ładu przestrzennego, a więc nowoczesnej Polski. Ponadto ład przestrzenny i architektoniczny nie są luksusem, lecz prawem obywatela. Polska potrzebuje polityki architektonicznej, by zatrzymać patodeweloperkę i chaos przestrzenny” - przekonywał Piotr Fokczyński, prezes Krajowej Rady Izby Architektów RP.

„Trzy organizacje mówią jednym głosem o wartościach estetycznych, roli architektów w kształtowaniu piękna, aby dotrzeć do społeczeństwa” - dodał Marek Chrobak, prezes SARP.

Tematem wiodącym kongresu było wypracowanie założeń wprowadzenia do ładu prawnego pakietu regulacji ustawowych tworzących Polską Politykę Architektoniczną.

„W 2018 roku ministrowie kultury państw europejskich podpisali w Davos deklarację, która podkreśla wagę przestrzeni zbudowanej, krajobrazu naturalnego, krajobrazu kulturowego. Nasz kraj należy do nielicznej grupy europejskich państw, które nie mają takiej polityki architektonicznej” - zauważył Bolesław Stelmach, dyrektor Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki.

Ten stan wkrótce może się zmienić. W listopadzie ubiegłego roku Ministerstwo Rozwoju i Technologii powołało specjalną grupę roboczą do opracowania Polityki Architektonicznej Państwa. Jej fundamentem ma być Karta Warszawska, dokument programowy środowiska architektów wypracowany podczas Kongresu Architektury Polskiej.

„Określamy założenia, które powinny stać się filarami merytorycznymi Polityki Architektonicznej Państwa, służąc budowie Polski bezpiecznej, zdrowej, dostępnej, szanującej swoją tożsamość kulturową” - powiedział prezes Krajowej Rady Izby Architektów RP.

Karta Warszawska została podzielona na kilka głównych obszarów: przestrzeń zabudowana, zrównoważony rozwój, krajobraz, dziedzictwo i tożsamość, edukacja, partycypacja społeczna, inwestycje publiczne, kompetencje oraz architektura i urbanistyka jako fundament ładu państwowego. W każdym z nich zostały opisane kluczowe wyzwania, na które napotykają architekci w swojej codziennej pracy. Karta przekazuje rekomendacje mające prowadzić do rozwiązania najważniejszych problemów, na które napotykają przedstawiciele branży.

Jak czytamy w Karcie Warszawskiej: „Celem państwowego systemu zarządzania przestrzenią jest zapewnienie poszanowania naturalnego krajobrazu, ochrona dziedzictwa kulturowego oraz harmonijne przekształcanie środowiska, co stanowi niezbywalne prawo obywatela. Wymienione w Preambule Konstytucji RP wartości: prawda, dobro i piękno stanowią wspólny obowiązek wszystkich uczestników procesów gospodarowania przestrzenią. Celem podejścia systemowego jest także określenie roli i wzajemnych relacji interesariuszy kształtowania ładu przestrzennego oraz ochrona uniwersalnych reguł, którym podlega kreacja urbanistyki i architektury. Architekt i urbanista pełnią w tym procesie funkcję kluczową - jako eksperci postawieni do dyspozycji społeczeństwa i gotowi do współpracy”.

Karta Warszawska 2026 wnosi, aby kwestie jakości przestrzeni, krajobrazu i architektury przestały być jedynie postulatem w sferze wizualnej, a zaczęły funkcjonować jako integralna część polityki państwa i jego aktów prawnych najwyższej rangi, z Konstytucją RP włącznie.

Traktując architekturę i urbanistykę jako strategiczne narzędzie sprawcze w obliczu współczesnych kryzysów, dokument wzywa do głębokiej reformy systemowej. Wdrożenie działań wynikających z zapisów zawartych w Karcie ma pozwolić - poprzez wysokiej jakości architekturę - stworzyć skuteczną politykę publiczną, budującą bezpieczne, zdrowe i tożsamościowe państwo oraz wzmocnić podmiotowość społeczeństwa.

„Karta Warszawska to dokument programowy środowiska architektów. Nie jest on jeszcze ostateczną wersją. W trakcie debat, a także szeroko prowadzonych dyskusji kongresowych, pojawiło się wiele cennych spostrzeżeń związanych z programem naszego wydarzenia. Ostateczny tekst Karty Warszawskiej będzie zawierał najważniejsze wnioski i postulaty wynikające z dwudniowych dyskusji oraz debat” - podsumował tuż po kongresie Piotr Fokczyński, prezes Krajowej Rady Izby Architektów RP.

Z pełnym tekstem Karty Warszawskiej można zapoznać się tutaj: https://kongresarchitekturypolskiej.pl/aktualnosci/karta-warszawska.html 

Źródło informacji: PAP MediaRoom