Skurczone mocarstwo. Lekcja 10 lat po referendum brexitowym

23 czerwca 2016 r. Brytyjczycy opowiedzieli się za opuszczeniem Unii Europejskiej stosunkiem głosów 51,9 proc. do 48,1 proc. Zwolennicy Brexitu przekonywali, że wyjście ze Wspólnoty pozwoli Wielkiej Brytanii „odzyskać kontrolę" nad prawem, granicami i polityką gospodarczą oraz otworzy drogę do budowy bardziej konkurencyjnej i globalnej gospodarki. Dziesięć lat później można już zadać pytanie, czy obietnica odzyskania kontroli nie przypominała bardziej wysiadki z pędzącego pociągu niż przejęcia lokomotywy.

Raport Instytutu Sobieskiego pt. „Skurczone mocarstwo. Dziesięć lat po referendum brexitowym" pokazuje, że Brexit nie zrujnował Zjednoczonego Królestwa, ale sprawił, że stało się ono gospodarczo mniejszym mocarstwem. Kraj nie upadł, lecz wyraźnie osłabił swoją pozycję w europejskim systemie gospodarczym.

Bilans dekady po referendum można streścić w trzech liczbach.

75–100 mld funtów - tyle Wielka Brytania traci dziś rocznie w dochodach państwa. To kwota porównywalna z całym rocznym budżetem obronnym Zjednoczonego Królestwa.

6–8 proc. - o tyle niższy jest brytyjski PKB na mieszkańca. Innymi słowy, przeciętny Brytyjczyk jest dziś wyraźnie mniej zamożny, niż byłby bez Brexitu. Co dwunasty funt brytyjskiego dobrobytu został utracony.

12–18 proc. - o tyle niższe są inwestycje przedsiębiorstw. Oznacza to mniej nowych fabryk, mniej technologii i słabszy potencjał wzrostu w kolejnych dekadach. Można powiedzieć, że niemal co szósta potencjalna inwestycja nigdy nie została zrealizowana.

„Brexit nie był historią upadku, lecz historią stopniowego osłabienia. Wielka Brytania nie straciła państwowości ani znaczenia strategicznego, ale stała się gospodarczo bardziej skurczonym mocarstwem. Brytyjska dekada pokazuje, że w XXI wieku formalna suwerenność nie jest substytutem dostępu do największych rynków i międzynarodowych sieci współpracy - mówi prof. Arkady Rzegocki, współautor raportu - Skurczone mocarstwo. Dziesięć lat po referendum brexitowym".

Zdaniem autorów raportu największą lekcją płynącą z brytyjskiego doświadczenia jest to, że korzyści z integracji europejskiej nie sprowadzają się do transferów finansowych. Fundamentem wzrostu gospodarczego pozostaje dostęp do jednolitego rynku i możliwość uczestniczenia w europejskim obiegu handlu, inwestycji i kapitału.

Jak podkreślił prof. Arkady Rzegocki podczas prezentacji raportu: „Z perspektywy Polski najbardziej nieoczekiwanym rezultatem dekady okazało się zacieśnienie relacji polsko-brytyjskich, które przekształciły się w jedno z najbliższych partnerstw strategicznych w Europie. Opiera się ono na zbieżnej ocenie zagrożeń, współpracy obronnej i przemysłowej oraz na zasadniczej zmianie brytyjskiego postrzegania Polski – od kraju kojarzonego głównie z migracją do kluczowego partnera i współtwórcy bezpieczeństwa kontynentu”.

Brexit pokazał również, że formalna suwerenność nie zastępuje gospodarczych współzależności. Hasło „odzyskania kontroli" nie zniosło ograniczeń wynikających z globalnej gospodarki – zmieniło jedynie ich charakter.

Wnioski z brytyjskiej dekady mają znaczenie także dla Polski. Wraz ze wzrostem zamożności naszego kraju i zmianą bilansu wpłat i wypłat z budżetu Unii Europejskiej debata o członkostwie nie powinna koncentrować się wyłącznie na funduszach europejskich. Brytyjskie doświadczenie pokazuje, że prawdziwą wartością integracji nie są transfery, lecz uczestnictwo w największym jednolitym rynku świata.

Brexit nie był historią nagłego upadku. Był historią stopniowego osłabienia. Wielka Brytania nie spadła z klifu – przez dekadę po prostu stawała się coraz bardziej skurczonym mocarstwem.

 Kluczowe rekomendacje płynące z raportu:

1. Brexit potwierdza, że opuszczenie wspólnego rynku wiąże się z trwałymi kosztami gospodarczymi

2. Zmiany o charakterze strategicznym wymagają długofalowej wizji państwa

3. Suwerenność formalna nie zastępuje współzależności gospodarczych

4. Polityka migracyjna wymaga realizmu, a nie haseł politycznych

5. Europa potrzebuje Wielkiej Brytanii, a Wielka Brytania potrzebuje Europy

6. Partnerstwo polsko-brytyjskie powinno stać się jednym z filarów polskiej polityki europejskiej

7. Polska powinna aktywniej wykorzystywać brytyjski soft power dla wzmacniania własnej pozycji międzynarodowej

8. Polska i Wielka Brytania powinny wspólnie utrzymywać zainteresowanie Zachodu Europą Środkową i Wschodnią, a także działać na rzecz wzmacniania więzi transatlantyckich.

Raport „Skurczone mocarstwo. Dziesięć lat po referendum brexitowym" został przygotowany przez ekspertów Instytutu Sobieskiego we współpracy z Deloitte oraz przez grono polskich i brytyjskich autorów reprezentujących środowiska akademickie, analityczne i eksperckie. Link do całego raportu w dwóch wersjach językowych : https://sobieski.org.pl/skurczone-mocarstwo-dziesiec-lat-po-referendum-brexitowym-bilans-gospodarczy-polityczny-i-spoleczny-zjednoczonego-krolestwa/ 

Instytut Sobieskiego jest jednym z wiodących polskich think tanków zajmujących się polityką gospodarczą, międzynarodową i bezpieczeństwem.

KONTAKT:

Angelika Gieraś

angelika.gieras@sobieski.org.pl 

nr tel. 696 233 140

Źródło informacji: Instytut Sobieskiego