Newsletter
 

Zdrowie i styl życia

Talerz kontra kapsułka - co mówią badania o suplementacji w Polsce?

16.11.2026, 15:35aktualizacja: 16.11.2026, 15:57

Pobierz materiał i Publikuj za darmo

Pexels
Pexels
W 2024 roku wartość polskiego rynku suplementów diety osiągnęła około 7,1 miliarda złotych. To pokazuje, jak dużą rolę odgrywają dziś preparaty, które mają uzupełniać codzienną dietę. Jednocześnie towarzystwa naukowe i instytucje zajmujące się żywieniem podkreślają, że suplementy nie zastępują prawidłowo zbilansowanego jadłospisu. U zdrowych dorosłych różnorodna dieta może pokrywać zapotrzebowanie na większość składników odżywczych, choć istnieją ważne wyjątki.

Między tymi dwoma obserwacjami jest napięcie, które warto zrozumieć. Suplementacja bywa niepotrzebnym wydatkiem, ale w określonych sytuacjach może być uzasadniona, a nawet konieczna. 

Odpowiedź na pytanie, kiedy warto po nią sięgnąć, zależy od konkretnego składnika, stanu zdrowia i dostępnych dowodów naukowych.

Co dostarcza dobrze zbilansowana dieta

Dobrze ułożona dieta oparta na różnorodnych warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych, roślinach strączkowych, rybach, jajach i nabiale może dostarczać zdecydowanej większości składników odżywczych potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Witamina C, foliany, potas, magnez, witaminy z grupy B, cynk, selen i błonnik występują naturalnie w wielu produktach spożywczych. Warzywa i owoce dostarczają witamin oraz związków bioaktywnych, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe są źródłem błonnika i składników mineralnych, a jaja, ryby i nabiał uzupełniają dietę między innymi w białko i witaminę B12.

Przykładowo wątroba wołowa jest bogatym źródłem żelaza hemowego i witaminy B12, a pestki dyni dostarczają znacznych ilości magnezu. Nie oznacza to jednak, że pojedynczy produkt może zastąpić całą grupę składników odżywczych lub że jego spożywanie zawsze jest wskazane. Wątroba, ze względu na wysoką zawartość witaminy A w postaci retinolu, nie jest zalecana kobietom w ciąży.

Problem nie polega więc na tym, czy zbilansowana dieta może pokryć potrzeby żywieniowe. W wielu przypadkach może. Istotniejsze jest to, czy codzienny jadłospis rzeczywiście dostarcza odpowiednich ilości wszystkich niezbędnych składników. Niektóre z nich wymagają szczególnej uwagi ze względu na styl życia, wiek, stan zdrowia lub warunki geograficzne.

Gdzie polska dieta zawodzi?

Witamina D jest jednym z najlepiej udokumentowanych przykładów składnika, którego odpowiednia podaż w polskich warunkach może wymagać suplementacji.

W badaniu opublikowanym w 2016 roku, obejmującym 5775 dorosłych mieszkańców 22 polskich miast, średnie stężenie 25(OH)D we krwi wynosiło 18,0 ng/ml. U 65,8% uczestników stwierdzono stężenie poniżej 20 ng/ml, a u 89,9% poniżej 30 ng/ml. Badanie przeprowadzono późną zimą i wiosną 2014 roku, dlatego jego wyniki obrazują przede wszystkim skalę problemu w okresie ograniczonej syntezy skórnej witaminy D.

Przyczyną jest zarówno położenie geograficzne Polski, jak i styl życia. Od października do marca synteza skórna witaminy D pod wpływem promieniowania UVB jest w naszych warunkach zazwyczaj niewystarczająca. W pozostałych miesiącach jej efektywność zależy między innymi od pory dnia, czasu przebywania na zewnątrz, powierzchni odsłoniętej skóry i stosowanej ochrony przeciwsłonecznej.

Dieta dostarcza stosunkowo niewielkich ilości witaminy D, której naturalnym źródłem są przede wszystkim tłuste ryby, żółtka jaj i niektóre produkty wzbogacane.

Polskie wytyczne z 2023 roku zalecają profilaktyczną suplementację witaminy D w okresach niedostatecznej syntezy skórnej, a w określonych grupach także przez cały rok. Dobór dawki powinien uwzględniać wiek, masę ciała, sposób żywienia, ekspozycję na słońce i stan zdrowia. Nie u każdej zdrowej osoby konieczne jest wcześniejsze oznaczanie stężenia witaminy D we krwi.

Kwasy omega-3 (EPA i DHA) to kolejny obszar, w którym sposób odżywiania ma duże znaczenie. Ich głównym źródłem są tłuste ryby morskie, takie jak łosoś, makrela, śledź i sardynki. Zalecenia żywieniowe wskazują na korzyści związane z regularnym spożywaniem ryb, zwykle co najmniej dwa razy w tygodniu, w tym przynajmniej raz ryb tłustych.

Osoby, które nie jedzą ryb, mogą mieć trudności z zapewnieniem odpowiedniej podaży EPA i DHA. W takich sytuacjach można rozważyć suplementację, również preparatami pochodzącymi z mikroalg. Nie oznacza to jednak, że suplementy omega-3 przynoszą takie same korzyści każdemu. Badania nad ich wpływem na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych dają zróżnicowane wyniki. W określonych wskazaniach klinicznych stosuje się leki zawierające kwasy omega-3, ale nie należy utożsamiać ich działania z efektami ogólnodostępnych suplementów. Nie ma też wystarczających podstaw, by twierdzić, że rutynowa suplementacja omega-3 zapobiega zaburzeniom funkcji poznawczych u zdrowych dorosłych. Szczególne znaczenie ma odpowiednia podaż DHA w okresie ciąży, kiedy składnik ten uczestniczy w rozwoju mózgu i narządu wzroku płodu.

Żelazo wymaga szczególnej uwagi przede wszystkim u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza przy obfitych miesiączkach, a także w okresie ciąży. Zapotrzebowanie na ten składnik może być trudne do pokrycia przy niedostatecznie zbilansowanej diecie. Nie oznacza to jednak, że każda kobieta powinna przyjmować żelazo profilaktycznie. Przy podejrzeniu niedoboru zasadne jest wykonanie odpowiednich badań, w szczególności morfologii krwi i oznaczenia ferrytyny, z uwzględnieniem sytuacji klinicznej. Nadmiar żelaza może być szkodliwy, dlatego suplementowanie go bez wskazań nie jest dobrym rozwiązaniem.

Preparaty zawierające witaminy i składniki mineralne występują w różnych dawkach i formach chemicznych. Ich przegląd można znaleźć pod adresem fit.rozetka.pl/witaminy-i-mineraly-274789/c274789/, pamiętając, że wybór produktu powinien wynikać z rzeczywistego zapotrzebowania, a nie wyłącznie z jego składu czy popularności.

Kolagen - co mówią badania?

Kolagen stał się jednym z popularnych składników suplementów diety, a jego producenci przypisują mu korzyści od poprawy nawilżenia skóry po wsparcie funkcjonowania stawów. Wyniki badań klinicznych są jednak bardziej złożone, niż mogłyby sugerować materiały reklamowe.

Metaanaliza z 2023 roku obejmująca 26 randomizowanych badań z udziałem 1721 uczestników wykazała, że suplementacja hydrolizowanym kolagenem wiązała się z poprawą nawilżenia i elastyczności skóry w porównaniu z placebo. W analizowanych badaniach stosowano różne dawki i okresy suplementacji, co utrudnia wskazanie jednego optymalnego schematu. Autorzy zwrócili również uwagę na ograniczenia metodologiczne dostępnych badań.

Nowsza metaanaliza z 2025 roku obejmująca 23 randomizowane badania i 1474 uczestników przyniosła bardziej sceptyczne wnioski. Choć łączna analiza sugerowała korzystny wpływ kolagenu na niektóre parametry skóry, po uwzględnieniu jakości badań oraz źródeł finansowania obraz się zmieniał. W badaniach wysokiej jakości oraz tych niezwiązanych z finansowaniem przez przemysł nie wykazano istotnych korzyści. Autorzy uznali, że dostępne dowody nie uzasadniają obecnie stosowania suplementów kolagenowych w celu zapobiegania starzeniu się skóry lub jego leczenia.

Dla stawów obraz jest nieco bardziej obiecujący. Metaanaliza z 2024 roku obejmująca 11 badań randomizowanych z udziałem 870 osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego wykazała zmniejszenie dolegliwości bólowych i poprawę funkcjonowania stawu. Wyniki należy jednak interpretować ostrożnie ze względu na różnice między badaniami. Poprawa samopoczucia i funkcjonowania nie jest dowodem na odbudowę chrząstki stawowej.

Warto też wyjaśnić, co dzieje się z kolagenem po spożyciu. Nie trafia on w niezmienionej postaci bezpośrednio do skóry czy stawów. W przewodzie pokarmowym jest rozkładany do aminokwasów i mniejszych peptydów, które organizm może następnie wykorzystywać. Badania eksperymentalne sugerują, że niektóre peptydy pochodzące z kolagenu mogą oddziaływać na procesy zachodzące w tkankach, ale mechanizmy te nie są jeszcze w pełni wyjaśnione, a ich znaczenie kliniczne pozostaje przedmiotem badań.

Suplementacja kolagenem może być rozważana w określonych sytuacjach, zwłaszcza jako potencjalne wsparcie u części osób z chorobą zwyrodnieniową stawów. Nie należy jednak przedstawiać jej jako metody odbudowy chrząstki ani gwarantowanego sposobu na poprawę wyglądu skóry. Preparaty zawierające kolagen są dostępne w różnych postaciach, między innymi proszków, kapsułek i płynów. Przykładowe produkty można znaleźć pod adresem fit.rozetka.pl/naturalne-suplementy-diety-i-ekstrakty-274390/c274390/typ-189096=kolagen-1894268/. Sama postać produktu nie przesądza jednak o jego skuteczności.

Grupy wymagające szczególnej uwagi

Są grupy osób, dla których suplementacja wybranych składników ma szczególnie mocne uzasadnienie. Nie oznacza to jednak, że każda osoba należąca do danej grupy potrzebuje tego samego zestawu preparatów.

Kobiety planujące ciążę i będące w ciąży powinny zadbać przede wszystkim o odpowiednią podaż folianów. Ich niedobór we wczesnym okresie rozwoju zarodka zwiększa ryzyko wad cewy nerwowej. Zgodnie ze stanowiskiem ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników z 2024 roku suplementację folianów warto rozpocząć co najmniej 12 tygodni przed planowanym poczęciem. W profilaktyce stosuje się dawki zależne od etapu ciąży i indywidualnego ryzyka, dlatego szczegółowy schemat należy dobrać z lekarzem.

W okresie ciąży znaczenie ma również odpowiednia podaż jodu, witaminy D i DHA. Suplementacja żelazem powinna natomiast uwzględniać wyniki badań i ocenę stanu zdrowia. Nie każdy preparat wieloskładnikowy przeznaczony dla kobiet ciężarnych będzie odpowiedni dla każdej pacjentki.

Weganie oraz część wegetarian powinni zwracać szczególną uwagę na witaminę B12. Jej naturalnym źródłem w diecie są przede wszystkim produkty pochodzenia zwierzęcego, natomiast produkty roślinne niewzbogacane w B12 nie stanowią wiarygodnego źródła tej witaminy. Dla osób na diecie wegańskiej niezbędne jest zapewnienie regularnej podaży B12 z suplementów lub odpowiednio wzbogacanych produktów. U osób spożywających jaja i nabiał ryzyko niedoboru zależy między innymi od ilości tych produktów w diecie. Długotrwały niedobór witaminy B12 może prowadzić do niedokrwistości i poważnych zaburzeń neurologicznych, a część uszkodzeń układu nerwowego może być nieodwracalna.

Diety roślinne wymagają też uwagi pod względem podaży wapnia, żelaza, cynku, jodu i kwasów omega-3. Nie oznacza to, że wszystkie te składniki trzeba suplementować - wiele zależy od kompozycji jadłospisu i stosowania produktów wzbogacanych.

Osoby starsze mogą mieć zwiększone ryzyko niedoborów ze względu na zmiany fizjologiczne, choroby przewlekłe, przyjmowane leki i mniejszą różnorodność diety. Z wiekiem zmniejsza się między innymi zdolność skóry do syntezy witaminy D. U części seniorów występują również zaburzenia wchłaniania witaminy B12 z żywności. Polskie wytyczne przewidują profilaktyczną suplementację witaminy D u osób starszych, z uwzględnieniem wieku i innych czynników. W przypadku B12 decyzja o suplementacji powinna wynikać z oceny diety, stanu zdrowia, przyjmowanych leków i ewentualnych wyników badań.

Przegląd różnych kategorii produktów można znaleźć pod adresem fit.rozetka.pl/suplementy-diety-273292/c273292/. Przy wyborze warto jednak odróżniać produkty przeznaczone do uzupełniania diety od preparatów stosowanych w konkretnych wskazaniach medycznych.

Jak wybrać suplement, który ma sens

Kilka zasad pomaga odróżnić suplementację opartą na rzeczywistych potrzebach od zakupów napędzanych marketingiem.

Sprawdź, czy masz wskazania do suplementacji. Nie każdy preparat wymaga wcześniejszych badań laboratoryjnych. Przykładowo profilaktyczna suplementacja witaminy D może wynikać z zaleceń dla określonej grupy wiekowej i warunków geograficznych. W innych sytuacjach, zwłaszcza przy podejrzeniu niedoboru żelaza lub witaminy B12, diagnostyka pomaga ustalić przyczynę problemu i dobrać postępowanie. Szczególnej ostrożności wymagają wysokie dawki składników, których nadmiar może być szkodliwy.

Sprawdź dawkę i formę chemiczną składnika. Różne formy tej samej substancji mogą różnić się biodostępnością i tolerancją. Przykładowo niektóre organiczne sole magnezu, takie jak cytrynian, wykazują lepszą biodostępność niż tlenek magnezu. Witamina D3 zazwyczaj skuteczniej podnosi stężenie 25(OH)D niż witamina D2. Nie oznacza to jednak, że forma chemiczna zawsze jest ważniejsza od dawki - liczy się również ilość rzeczywiście dostarczanego składnika, zasadność jego stosowania oraz indywidualna tolerancja.

Uważaj na preparaty zawierające wiele składników. Suplement łączący kilkanaście witamin i minerałów nie musi być lepszy niż preparat jednoskładnikowy. Niektóre substancje mogą występować w dawkach nieadekwatnych do potrzeb, a inne w określonych warunkach wpływać wzajemnie na wchłanianie. Przykładowo duże dawki wapnia przyjmowane jednocześnie z żelazem mogą ograniczać jego wchłanianie.

Sprawdź wiarygodność produktu i producenta. Suplementy diety są w Polsce klasyfikowane jako żywność, a nie produkty lecznicze. Przedsiębiorca wprowadzający suplement po raz pierwszy na polski rynek podlega obowiązkowi powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego, ale samo zgłoszenie nie oznacza urzędowego zatwierdzenia skuteczności produktu. W odróżnieniu od leków suplementy nie muszą przed wprowadzeniem do obrotu przechodzić takiej samej procedury oceny skuteczności klinicznej. Za bezpieczeństwo i zgodność produktu z przepisami odpowiada przedsiębiorca. W przypadku chorób przewlekłych, ciąży lub przyjmowania leków wybór suplementu warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

Talerz pozostaje podstawą

Suplementacja ma największy sens tam, gdzie istnieje konkretny powód, aby ją stosować: zwiększone zapotrzebowanie, ograniczona możliwość dostarczenia składnika z diety, potwierdzony niedobór lub odpowiednie zalecenia profilaktyczne.

Witamina D w polskich warunkach klimatycznych, witamina B12 u osób na diecie wegańskiej czy foliany przed ciążą to przykłady zastosowań opartych na mocnych podstawach naukowych. W przypadku innych składników sytuacja jest bardziej złożona. Suplementy omega-3 nie zastępują korzyści wynikających ze zdrowego sposobu żywienia, a kolagen, mimo obiecujących wyników części badań, nie ma jednoznacznie potwierdzonego działania we wszystkich reklamowanych zastosowaniach.

Nie oznacza to, że pozostałe suplementy są bezwartościowe. Ich przydatność zależy od indywidualnych potrzeb i siły dostępnych dowodów. Najważniejsze jest odróżnienie sytuacji, w której organizm rzeczywiście potrzebuje uzupełnienia określonego składnika, od przekonania, że kolejna kapsułka automatycznie poprawi zdrowie. Zróżnicowana dieta, odpowiednia aktywność fizyczna, sen i profilaktyka zdrowotna pozostają fundamentami dbania o organizm. Suplementy mogą ten fundament uzupełniać, ale nie powinny go zastępować.

Źródła:

●    Płudowski P. i wsp. (2016). Vitamin D status in Poland. Polskie Archiwum Medycyny Wewnętrznej

●    Płudowski P. i wsp. (2023). Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients. 

●    De Miranda R.B. i wsp. (2023). Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients

●    Myung S.K., Park J.Y. (2025). Effects of Collagen Supplements on Skin Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. The American Journal of Medicine

●    Metaanaliza badań randomizowanych dotyczących suplementacji kolagenem w chorobie zwyrodnieniowej kolana (2024).

●    National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Omega-3 Fatty Acids - Fact Sheet for Health Professionals

●    Endocrine Society (2024). Vitamin D for the Prevention of Disease

●    Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (2024). Czy suplementacja w okresie ciąży jest konieczna? https://ncez.pzh.gov.pl/ciaza-i-macierzynstwo/czy-suplementacja-w-okresie-ciazy-jest-konieczna-wnioski-z-najnowszych-rekomendacji-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-ptgip/

●    Główny Inspektorat Sanitarny - informacje dotyczące wymagań i powiadamiania o pierwszym wprowadzeniu suplementów diety do obrotu

●    PMR Market Experts - dane o wartości polskiego rynku suplementów diety za 2024 rok

Artykuł sponsorowany 

Źródło informacji: Rozetka EU Sp. z o.o.

Pobierz materiał i Publikuj za darmo

bezpośredni link do materiału
Data publikacji 16.11.2026, 15:35
Źródło informacji Rozetka EU Sp. z o.o.
Zastrzeżenie Za materiał opublikowany w serwisie PAP MediaRoom odpowiedzialność ponosi – z zastrzeżeniem postanowień art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe – jego nadawca, wskazany każdorazowo jako „źródło informacji”. Informacje podpisane źródłem „PAP MediaRoom” są opracowywane przez dziennikarzy PAP we współpracy z firmami lub instytucjami – w ramach umów na obsługę medialną. Wszystkie materiały opublikowane w serwisie PAP MediaRoom mogą być bezpłatnie wykorzystywane przez media.

Pozostałe z kategorii

Newsletter

Newsletter portalu PAP MediaRoom to przesyłane do odbiorców raz dziennie zestawienie informacji prasowych, komunikatów instytucji oraz artykułów dziennikarskich, które zostały opublikowane na portalu danego dnia.

ZAPISZ SIĘ