Czy potrafimy jeszcze odróżnić prawdę od dezinformacji?

Nowe technologie, w tym sztuczna inteligencja, rozwijają się w ekspresowym tempie. Wbrew pozorom nie oznacza to dla ludzi mniej pracy. Konieczne jest natomiast inne rozłożenie sił, m.in. tak, by mieć ich więcej na zdobywanie nowych umiejętności i wiedzy.

Artur Kurasiński, przedsiębiorca, inwestor, autor książki „Startupowcy” oraz popularyzator innowacji, w podcaście Instytutu Badań Edukacyjnych - Państwowego Instytutu Badawczego „Po pierwsze, umiejętności. Podcast o tym, jak być na czasie” (microcredentials.pl; YouTube; Spotify), mówi o kluczowej, ale jednocześnie deficytowej w obecnych czasach umiejętności - krytycznym myśleniu.

Media społecznościowe jako główne źródło informacji

„Nasza wiedza na temat generatywnej sztucznej inteligencji zmienia się jak w kalejdoskopie. Co tydzień występuje jakiś bardzo gwałtowny przełom. To, co kiedyś w innych branżach - w medycynie czy pojazdach mechanicznych - obserwowaliśmy raz na dekadę, raz na pół wieku, tu wydarza się co tydzień” - wyjaśnia Artur Kurasiński.

Dynamiczny i intensywny rozwój nowych technologii niesie ze sobą wiele możliwości, ale jednocześnie zagrożeń. Zwłaszcza w przypadku braku umiejętności i wiedzy, jak bezpiecznie korzystać z nowych narzędzi. Jednym z istotniejszych problemów w tym zakresie jest, zdaniem eksperta, zalewająca ludzi każdego dnia liczba przekazów, które może przygotowywać i rozpowszechniać każdy. Tym samym wiarygodność tych treści bywa dyskusyjna.

Głównym źródłem informacji przestają być dla ludzi media tradycyjne. Telewizja, niegdyś stanowiąca główne źródło informacji - jak podaje Reuters Institute Digital Report 2025 przygotowany dla Uniwersytetu Oksfordzkiego - po raz pierwszy ustąpiła miejsca mediom społecznościowym. 54 proc. badanych zadeklarowało, że czerpie wiadomości właśnie z nich. Coraz większe znaczenia w przekazywaniu treści odgrywają twórcy internetowi, podcasterzy i infulencerzy.

Ufam, ale kontroluję

„Jest jedna fundamentalna cecha, która daje nam poczucie, że możemy mieć jakąś kontrolę. To jest kwestia krytycyzmu. Nie możemy popadać w zachwyt i korzystać z medium, narzędzia czy usługi w sposób bezkrytyczny” - mówi Artur Kurasiński.

Obecny system edukacji nie zachęca i nie uczy młodych ludzi krytycznego myślenia. Zdaniem eksperta rzadkością jest podejście, zgodnie z którym nauka polega na tym, że ktoś w pewnym momencie mówi: to nieprawda, ja będę starał się znaleźć nową uliczkę. Bez takiej postawy nigdy nie doszłoby do przełomowych odkryć.

Konieczne zatem wydaje się być rozszerzenie oferty edukacyjnej, nie tylko dla najmłodszych, lecz także dla dorosłych, o nabywanie umiejętności z zakresu krytycznego myślenia czy weryfikacji i doboru wiarygodnych źródeł. „W myśl zasady - ufam, ale kontroluję. Po prostu sprawdzam” - podsumowuje ekspert.

Co oprócz świadectw i dyplomów

Krytyczne myślenie, weryfikacja źródeł, bezpieczne korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji - to umiejętności, bez których trudno sobie wyobrazić funkcjonowanie w dynamicznie zmieniającym się świecie cyfrowym. Zachętą do ich zdobywania, rozwijania i potwierdzania mogą okazać się mikropoświadczenia.

„W Europie, Stanach Zjednoczonych i Australii obserwujemy przetasowania w rozkładzie znaczenia edukacji formalnej i ustawicznej. Na pierwszy plan coraz bardziej wysuwa się idea lifelong learning, która odpowiada na szybko zmieniające się potrzeby i oczekiwania obecnych i przyszłych pracowników oraz pracodawców" - tłumaczy Michał Nowakowski lider projektu „Mikropoświadczenia - pilotaż projektu wspierającego uczenie się przez całe życie” realizowanego przez IBE PIB.

Mikropoświadczenie to cyfrowy certyfikat potwierdzający zdobycie określonych umiejętności. Jest efektem ukończenia krótkich form uczenia się, np. kursów i szkoleń. Przyznawane przez uprawnionego wydawcę zgodnie z precyzyjnymi standardami zapewniającymi wysoką jakość i wiarygodność.

Rozmowa z Arturem Kurasińskim dostępna jest na: microcredentials.pl, YouTube i Spotify. 

Podcast „Po pierwsze, umiejętności. Podcast o tym, jak być na czasie” realizowany jest w ramach projektu „Mikropoświadczenia - pilotaż nowego rozwiązania wspierającego uczenie się przez całe życie”, który jest finansowany z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS). #FunduszeUE

KONTAKT:

Ryszard Kamiński, rzecznik prasowy

Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy

tel.: 785 770 228

e-mail: rzecznik@ibe.edu.pl 

Źródło informacji: Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy