Dostęp do leków a bezpieczeństwo zdrowotne: debata o roli aptek i samorządów

Przedstawiciele samorządów, organizacji pacjenckich, środowiska farmaceutycznego i eksperci prawa zgodnie podkreślali, że apteki coraz częściej pełnią funkcję znacznie wykraczającą poza wydawanie leków. W ich ocenie powinny stać się ważnym elementem lokalnego systemu ochrony zdrowia.

Dominującym tematem debaty była rola państwa i samorządów w zapewnianiu dostępu do leków. Mecenas Ryszard Kalisz, jako ekspert w zakresie ochrony praw obywatelskich, podkreślał, że „dostęp do leków jest częścią bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli, a obowiązkiem państwa jest uwzględnianie dobra społeczności lokalnej przy podejmowaniu decyzji”.

Apelował, aby przyszłe regulacje umożliwiały samorządom formalne uczestnictwo w postępowaniach dotyczących zamykania aptek. W jego ocenie pozwoliłoby to przedstawiać społeczne skutki takich decyzji jeszcze przed ich wydaniem.

Na potrzebę większej przewidywalności postępowań administracyjnych wskazywał również mecenas Dominik Jędrzejko, ekspert prawa farmaceutycznego.

„Jeżeli w sprawie istnieją poważne wątpliwości prawne, warto rozważyć wstrzymanie wykonania decyzji do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez sąd. Dzięki temu pacjenci zachowują dostęp do apteki, a państwo zyskuje czas na rzetelną ocenę sprawy” - powiedział Jędrzejko.

Według niego najnowsze rozstrzygnięcia sądowe wskazują na konieczność uwzględniania aktualnej sytuacji placówki i interesu społecznego przy ocenie funkcjonowania aptek.

Również przedstawiciele organizacji pacjenckich podkreślali, że apteki są integralną częścią systemu ochrony zdrowia.

„Apteka to nie jest zwykły punkt sprzedaży. To element ochrony zdrowia, który wpływa na funkcjonowanie całego systemu i bezpieczeństwo pacjentów” - zaznaczył Stanisław Maćkowiak, prezes Federacji Pacjentów Polskich.

Jego zdaniem szczególnie istotne jest utrzymanie dostępu do aptek w mniejszych miejscowościach i na obszarach, gdzie transport publiczny jest ograniczony.

W dyskusji zabrała głos także Edyta Narewska-Mróz, zastępczyni naczelnika Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy Mokotów w Warszawie, która zwróciła uwagę, że sama dostępność aptek w ciągu dnia pozostaje w stołecznej dzielnicy wysoka, ale „problem pojawił się wraz z zakończeniem działalności apteki całodobowej przy ul. Gagarina na Mokotowie”.

„Analizujemy sytuację i będziemy starali się znaleźć rozwiązania” - zapowiedziała Narewska-Mróz.

Zdaniem uczestników debaty doświadczenia Mokotowa mogą stać się impulsem do stworzenia nowych mechanizmów współpracy między administracją publiczną a instytucjami odpowiedzialnymi za nadzór nad rynkiem farmaceutycznym.

Burmistrz warszawskich Bielan Grzegorz Pietruczuk przypomniał, że funkcjonująca w tej dzielnicy apteka całodobowa odgrywa ważną rolę również dla mieszkańców sąsiednich części Warszawy.

„Gdy kilka lat temu zamknięto wcześniejszą aptekę całodobową, wspólnie z przedsiębiorcami i mieszkańcami zabiegaliśmy o utrzymanie takiej placówki. Udało się zbudować świadomość mieszkańców i pokazać, jak ważna jest jej rola. Liczę, że nadal będzie ona pełnić tę funkcję” - przekazał Pietruczuk.

Dodał, że samorząd może wspierać takie lokalne inicjatywy poprzez działania informacyjne i promowanie miejsc szczególnie istotnych dla mieszkańców.

W trakcie debaty wielokrotnie podkreślano również rosnącą rolę farmaceutów. Łukasz Salwarowski, prezes Stowarzyszenia MANKO i redaktor naczelny „Głosu Seniora” zapowiedział kampanię społeczną „Stop likwidacji aptek”.

„Apteka może być lokalnym centrum zdrowia, miejscem profilaktyki, edukacji zdrowotnej i wsparcia dla seniorów. Chcemy pokazywać jej potencjał oraz rolę farmaceutów w nowoczesnym systemie ochrony zdrowia” - stwierdził Salwarowski.

Podobnie ocenił sytuację Tomasz Michałek, dyrektor Biura Zarządu Koalicji na Pomoc Niesamodzielnym.

„Farmaceuci są bardzo dobrze przygotowanymi specjalistami. Mogą prowadzić przeglądy lekowe, wspierać osoby starsze i pomagać w koordynacji terapii. To potencjał, który warto dalej rozwijać” - wskazał Michałek.

Z kolei Piotr Zadrożny, wiceprezes Związku Pracodawców Farmacja, zwracał uwagę, że utrzymanie aptek całodobowych wymaga odpowiednich warunków organizacyjnych i kadrowych.

„Prowadzenie apteki całodobowej jest dużym wyzwaniem. Dlatego potrzebne są rozwiązania, które będą wspierały funkcjonowanie takich placówek i zachęcały do utrzymywania nocnych dyżurów” - podkreślił Zadrożny.

Uczestnicy debaty zgodzili się, że jednym z najważniejszych kierunków zmian powinno być wcześniejsze informowanie samorządów o postępowaniach mogących wpływać na dostęp mieszkańców do leków. W ich ocenie pozwoliłoby to lepiej uwzględniać potrzeby lokalnych społeczności oraz budować współpracę między administracją publiczną, organizacjami pacjenckimi i sektorem farmaceutycznym.

„Dostęp do leków jest elementem bezpieczeństwa zdrowotnego. W decyzjach dotyczących aptek powinno być brane pod uwagę dobro społeczności lokalnej” - podsumował mec. Ryszard Kalisz.

Zdaniem uczestników spotkania rozwój usług farmaceutycznych, większe wykorzystanie kompetencji farmaceutów oraz włączenie samorządów do procesu konsultacji mogą stać się podstawą rozwiązań wzmacniających dostęp pacjentów do opieki farmaceutycznej we wszystkich regionach i miastach Polski.

Źródło informacji: PAP MediaRoom