MS: Ważne ustawy w Sejmie. Niezależne sądy, łatwiejszy dostęp do mediacji i dalsza cyfryzacja (komunikat)

- Ministerstwo Sprawiedliwości informuje:

Ważne ustawy w Sejmie. Niezależne sądy, łatwiejszy dostęp do mediacji i dalsza cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości

Przywracanie prawa do niezależnego sądu, rozwój mediacji, cyfryzacja Krajowego Rejestru Sądowego i szersze stosowanie dozoru elektronicznego, to najważniejsze zagadnienia, którymi podczas posiedzenia Sejmu 21-23 października zajmują się posłowie. Prace legislacyjne obejmują również uproszczenie pouczeń w postępowaniach karnych oraz zmiany dotyczące dalszego orzekania przez doświadczonych sędziów.

W Sejmie i komisjach sejmowych trwają prace nad kolejnymi projektami ustaw przygotowanymi przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Ich wspólnym celem jest zwiększenie bezpieczeństwa prawnego obywateli, usprawnienie postępowań oraz budowanie nowoczesnego i dostępnego wymiaru sprawiedliwości.

Przywrócenie prawa do niezależnego sądu

Jednym z najważniejszych punktów posiedzenia są dalsze prace nad projektem ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa (druki nr 2107 i 3019).

Projekt reguluje skutki uchwał podejmowanych przez Krajową Radę Sądownictwa w latach 2018-2026, w szczególności dotyczących powołań sędziowskich. Jego celem jest przywrócenie zgodności funkcjonowania sądownictwa ze standardami konstytucyjnymi i europejskimi, a także zapewnienie obywatelom pewności prawa i stabilności orzeczeń sądowych.

Proponowane przepisy określają zasady uregulowania statusu sędziów powołanych z udziałem KRS ukształtowanej po zmianach z 2017 roku oraz skutki tych powołań dla funkcjonowania sądów.

Najważniejszy cel zmian to zagwarantowanie każdemu obywatelowi prawa do niezależnego, bezstronnego i prawidłowo obsadzonego sądu.

21 października 2026 r. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka rozpatruje poprawki zgłoszone podczas drugiego czytania projektu ustawy na posiedzeniu Sejmu 8 października br.

Krajowy Rejestr Mediatorów, większa dostępność i wyższa jakość mediacji

Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka zajmie się projektem ustawy o mediatorach sądowych, instytucjach szkolących w zakresie mediacji i Krajowym Rejestrze Mediatorów (druk nr 3008).

Projekt zakłada uporządkowanie i profesjonalizację systemu mediacji w Polsce. Jednym z kluczowych rozwiązań jest utworzenie ogólnopolskiego Krajowego Rejestru Mediatorów oraz wprowadzenie jednolitych wymagań kwalifikacyjnych i szkoleniowych dla osób prowadzących mediacje.

Nowe regulacje mają ułatwić obywatelom znalezienie odpowiednio przygotowanego mediatora i zwiększyć zaufanie do tej formy rozwiązywania sporów.

Szersze wykorzystanie mediacji oznacza również możliwość rozwiązywania większej liczby konfliktów bez konieczności prowadzenia długotrwałego postępowania sądowego. To korzyść zarówno dla stron sporu, jak i dla sądów, które będą mogły skoncentrować się na sprawach wymagających rozstrzygnięcia przez sędziego.

Projekt przeszedł pierwsze czytanie na posiedzeniu Sejmu 18 września 2026 r. i został skierowany do Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Na 22 października zaplanowano szczegółowe rozpatrzenie projektu przez Komisję.

Cyfrowy KRS - mniej dokumentów, szybsze postępowania

Kolejnym ważnym projektem jest nowelizacja ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3004). 22 października zajmą się nią wspólnie Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisja do Spraw Deregulacji.

Projekt przewiduje dalszą cyfryzację postępowań rejestrowych, w tym obowiązkowe konta elektroniczne i elektroniczne składanie pism przez podmioty wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego.

Dzięki proponowanym zmianom przedsiębiorcy i organizacje będą mogli sprawniej załatwiać sprawy rejestrowe, a elektroniczny obieg dokumentów ograniczy liczbę formalności i korespondencji papierowej.

To kolejny etap upraszczania procedur i ograniczania biurokracji w kontaktach z wymiarem sprawiedliwości.

Więcej możliwości odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego

Podczas posiedzenia Sejm zajmuje się również projektem zmian w Kodeksie karnym wykonawczym dotyczącym rozszerzenia stosowania systemu dozoru elektronicznego (druki nr 3009 i 3169).

Projekt zakłada, że z możliwości odbywania kary poza zakładem karnym, pod kontrolą elektroniczną, będą mogli skorzystać również niektórzy skazani na karę pozbawienia wolności krótszą niż trzy lata, którym do zakończenia odbywania kary pozostało nie więcej niż półtora roku.

Rozwiązanie ma dotyczyć osób, wobec których pełna izolacja penitencjarna nie jest konieczna. Jednocześnie projekt przewiduje ograniczenia wykluczające korzystanie z tej formy odbywania kary przez określone kategorie sprawców najpoważniejszych przestępstw i recydywistów.

Rozszerzenie dozoru elektronicznego ma sprzyjać skuteczniejszej resocjalizacji, utrzymywaniu więzi rodzinnych i społecznych, ograniczeniu przeludnienia jednostek penitencjarnych oraz zmniejszeniu kosztów wykonywania kar.

6 października Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach przyjęła projekt bez poprawek. Drugie czytanie projektu zaplanowano na 22 października. W przypadku zgłoszenia poprawek zostaną one rozpatrzone przez Komisję na posiedzeniu zaplanowanym na ten sam dzień.

Prostszy język, lepsza ochrona praw uczestników postępowania

Wśród procedowanych projektów znajduje się także nowelizacja Kodeksu postępowania karnego dotycząca uproszczenia pouczeń przekazywanych uczestnikom postępowań (druk nr 2997).

Celem proponowanych zmian jest zapewnienie, aby podejrzani, oskarżeni, pokrzywdzeni i świadkowie otrzymywali jasne, zrozumiałe informacje o przysługujących im prawach i obowiązkach.

Projekt przewiduje ujednolicenie pouczeń, stosowanie prostszego języka oraz udostępnianie ich w formie pisemnej, w internecie i w tłumaczeniach na języki obce.

Prawo powinno być zrozumiałe dla każdego, a nie tylko dla osób posiadających wiedzę prawniczą. Nowe rozwiązania mają zwiększyć dostępność informacji i umożliwić uczestnikom postępowań świadome korzystanie z przysługujących im uprawnień.

6 października Komisja Nadzwyczajna do spraw zmian w kodyfikacjach przyjęła projekt z poprawkami (druk nr 3170). Drugie czytanie projektu zaplanowano na 22 października. W przypadku zgłoszenia kolejnych poprawek zostaną one rozpatrzone przez Komisję na posiedzeniu zaplanowanym na ten sam dzień.

Doświadczeni sędziowie nadal potrzebni w sądach

21 października Sejm zajmie się w drugim czytaniu projektem nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2867 i 3075), rozpatrzonym wcześniej przez Komisje Sprawiedliwości i Praw Człowieka.

Projekt dotyczy m.in. możliwości dalszego orzekania przez sędziów po ukończeniu 65. roku życia oraz zmian w zasadach ich delegowania. Sędziowie, którzy zdecydują się kontynuować orzekanie po ukończeniu 65. roku życia, będą mogli na swój wniosek zmniejszyć udział w przydziale spraw o 50%.

Celem regulacji jest lepsze wykorzystanie wiedzy i doświadczenia sędziów, którzy chcą kontynuować pracę orzeczniczą, a także usprawnienie organizacji pracy wymiaru sprawiedliwości.

Współpraca międzynarodowa w wykonywaniu kar

Sejm kontynuuje także prace nad rządowym projektem ustawy wyrażającej zgodę na ratyfikację umowy między Polską a Republiką Filipin o przekazywaniu osób skazanych (druki nr 3013 i 3098).

Umowa ma umożliwić osobom skazanym odbywanie kary w państwie ich obywatelstwa. Rozwiązanie służy ułatwieniu resocjalizacji, utrzymywaniu kontaktów z rodziną i usprawnieniu międzynarodowej współpracy prawnej w sprawach karnych.

UWAGA: komunikaty publikowane są w serwisie PAP bez wprowadzania przez PAP SA jakichkolwiek zmian w ich treści, w formie dostarczonej przez nadawcę. Nadawca komunikatu ponosi odpowiedzialność za jego treść - z zastrzeżeniem postanowień art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe.(PAP)

kom/ bch/ ktl/