Zdrowie żołnierza strategicznym elementem systemu bezpieczeństwa państwa

5 marca 2026 r. w Warszawie, odbyła się druga konferencja z cyklu „Zdrowie żołnierza - wyzwanie bezpiecznej przyszłości”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Fundację Kulskich oraz Instytut Rozwoju Spraw Społecznych i stanowiło przykład inicjatywy łączącej dwa obszary o kluczowym znaczeniu dla obronności państwa oraz zdrowia publicznego. Podczas debaty podkreślano, że bezpieczeństwo narodowe i odporność państwa zaczynają się od zdrowia, sprawności oraz kondycji psychicznej człowieka. W tym kontekście zdrowie żołnierza strategicznym elementem bezpieczeństwa państwa, wymagającym długofalowego, systemowego podejścia.

W konferencji wzięli udział wybitni goście, eksperci i praktycy. Wystąpienie prof. dr hab. n. med. Piotra Czauderny, przewodniczącego Rady Zdrowia przy prezydencie RP, osadziło temat konferencji w szerszym kontekście bezpieczeństwa państwa. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na potrzebę lepszej koordynacji działań prowadzonych przez różne instytucje publiczne. Ważnym głosem otwarcia konferencji było wystąpienie płk. dr. n. med. Arkadiusza Kosowskiego, dyrektora Departamentu Wojskowej Służby Zdrowia w Ministerstwie Obrony Narodowej, który zwrócił uwagę, że jeśli chcemy poważnie rozmawiać o zabezpieczeniu zdrowotnym armii, musimy najpierw postawić sobie podstawowe pytanie - skąd brać zdrowych żołnierzy? Równie istotny był głos płk. dr. hab. inż. Andrzeja Sobonia, dziekana Wydziału Bezpieczeństwa Narodowego Akademii Sztuki Wojennej, który podkreślił, że budowanie odporności państwa powinno obejmować nie tylko wojsko w ścisłym znaczeniu, lecz także szersze przygotowanie struktur publicznych i społecznych do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych.

Gen. broni. prof. Grzegorz Gielerak - dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego - Państwowego Instytutu Badawczego - przedstawił badania przeprowadzone przez Wojskowy Instytut Medyczny dotyczące oceny ryzyka sercowo-naczyniowego, analizujące rozpowszechnienie czynników ryzyka wśród żołnierzy.

„Przebadaliśmy grupę blisko 10 tys. żołnierzy. Na podstawie uzyskanych wyników okazało się, że aż 28% z nich ma nadciśnienie tętnicze, blisko 70% - zaburzenia lipidowe, a 23% cierpi na objawy lub cechy zespołu metabolicznego. Nie można oczekiwać od żołnierza codziennego stosowania zdrowego stylu życia w oderwaniu od warunków, w jakich pełni służbę. Kultura organizacyjna, w której na co dzień funkcjonuje, ma znaczenie kluczowe” - podkreślał gen. Gielerak. Argumentował, że jeśli chcemy mieć sprawnego żołnierza, jego „gotowość operacyjna nie zaczyna się dopiero w chwili zagrożenia, lecz znacznie wcześniej - od jakości profilaktyki, skuteczności badań przesiewowych, szczepień, edukacji zdrowotnej oraz sprawności systemu, który potrafi odpowiednio wcześnie rozpoznawać ryzyka”.

Pierwszy z paneli poświęcono ochronie zdrowia żołnierzy w praktyce: promocji zdrowia, profilaktyce, diagnostyce oraz bezpieczeństwu lekowemu. Zwrócono w nim uwagę na różne zagrożenia zdrowotne, w tym np. na zakażenia przenoszone drogą płciową. Jak podkreślił prof. Miłosz Parczewski z Kliniki Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Nabytych Niedoborów Immunologicznych Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, prezes Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS, „trzeba pamiętać, że istnieją skuteczne możliwości zapobiegania. W przypadku ekspozycji można zastosować profilaktykę przeciw HIV zarówno przed narażeniem, jak i po nim. W kontekście HIV możemy więc działać stosunkowo szybko - jest to postępowanie standardowe i dobrze ugruntowane”. W panelu poruszono również problematykę związaną z innymi zakażeniami, otyłością, szczepieniami, a także podkreślano wagę edukacji zdrowotnej.

Drugi panel skierował uwagę uczestników na organizację opieki wspierającej ciągłość służby, a więc na obszar, w którym zdrowie fizyczne i psychiczne żołnierzy łączy się z logistyką, organizacją systemu, rehabilitacją, rekonwalescencją oraz długofalowym wsparciem po zakończeniu służby. Istotną perspektywę praktyka wniósł Paweł Mateńczuk „Naval”, pełnomocnik ministra obrony narodowej ds. zmiany kryteriów służby wojskowej, były operator jednostki specjalnej GROM, który przedstawił doświadczenia wynikające z realiów służby. Jego wypowiedź podkreśliła, że za każdą kategorią systemową, procedurą i debatą ekspercką stoi człowiek - żołnierz ze swoją biografią, doświadczeniami oraz rodziną. Z kolei dr n. med. Radosław Tworus - konsultant krajowy ds. obronności w dziedzinie psychiatrii, kierownik Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii Wojskowego Instytutu Medycznego - PIB - wskazał na skalę wyzwań związanych ze zdrowiem psychicznym żołnierzy oraz na potrzebę budowy spójnego i skoordynowanego modelu opieki nad osobami pełniącymi służbę wojskową.

Trzeci panel, poświęcony był cyberbezpieczeństwu oraz przeciwdziałaniu dezinformacji w obszarze zdrowia. Zaproszeni paneliści podkreślali podczas debaty, że zagadnienia odporności cyfrowej systemu ochrony zdrowia oraz dezinformacji zdrowotnej jako narzędzia destabilizacji państwa wciąż zbyt rzadko pojawiają się w dyskusji publicznej.

Dziś infrastruktura zdrowotna, przepływ danych, wiarygodność informacji i zaufanie społeczne stają się obszarami o znaczeniu strategicznym. Dlatego też gen. bryg. Krzysztof Bondaryk - dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa MSWiA, były dyrektor Narodowego Centrum Kryptologii MON - podkreślał, że dezinformacja nie jest już jedynie ubocznym szumem informacyjnym ani problemem komunikacyjnym, lecz realnym narzędziem osłabiania odporności państwa i obywateli.

„Przeciwdziałanie dezinformacji to coś, co nazywamy propagandą prawdy. Fakty i prawda same się jednak nie obronią. Potrzebne są do tego działania zarówno państwa, jak i obywateli. Kluczowe jest także stworzenie swoistego repozytorium prawdy - miejsca, które pozwoli jasno określić, co jest deepfake’em, a co nim nie jest, oraz co stanowi istotę prawdziwego przekazu. Aby móc uwierzyć w to, co jest prawdą, trzeba mieć dostęp do wiarygodnych i potwierdzonych źródeł informacji" - zaznaczył gen. Bondaryk.

Płk dr inż. Piotr Murawski - kierownik Oddziału Teleinformatyki Wojskowego Instytutu Medycznego - PIB - zwrócił uwagę na zagrożenia związane z cyberatakami na placówki ochrony zdrowia, ryzyko paraliżu systemów informatycznych, konieczność skutecznej ochrony dokumentacji medycznej oraz rosnące niebezpieczeństwo ataków typu ransomware. Zaznaczył, że utrata zaufania do informacji zdrowotnej może mieć konsekwencje równie poważne, jak utrata samej infrastruktury systemu ochrony zdrowia.

Z treścią prezentowanej podczas konferencji Białej Księgi można zapoznać pod adresem:

https://irss.org.pl/wp-content/uploads/biala_ksiega_PL_2026_internet.pdf 

Patronat honorowy nad konferencją objęli: Władysław Kosiniak-Kamysz - wicepremier, minister obrony narodowej, Jolanta Sobierańska-Grenda - minister zdrowia, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak - Wojskowy Instytut Medyczny - Państwowy Instytut Badawczy, gen. dr Mieczysław Gocuł - rektor Akademii Sztuki Wojennej, gen. bryg. prof. dr hab. inż. Przemysław Wachulak - rektor-komendant Wojskowej Akademii Technicznej oraz Fundacja Polskiego Godła Promocyjnego „Teraz Polska”.

O organizatorach

Fundacja Kulskich na rzecz relacji polsko‑amerykańskich jest organizacją pozarządową prowadzącą działalność edukacyjną i ekspercką w obszarze bezpieczeństwa, obronności, zdrowia publicznego, kultury obywatelskiej oraz pamięci historycznej. Jej celem jest wspieranie odpowiedzialnej debaty publicznej, wzmacnianie postaw obywatelskich oraz budowanie przestrzeni współpracy między środowiskami eksperckimi, instytucjonalnymi i społecznymi. Fundacja powstała w 2015 roku z inicjatywy Juliana Eugeniusza Kulskiego - uczestnika Powstania Warszawskiego, architekta i wieloletniego eksperta Banku Światowego, zaangażowanego w promowanie spraw polskich w Stanach Zjednoczonych. Był synem Juliana Spitosława Kulskiego, wiceprezydenta Warszawy w latach 1935-1939 oraz komisarycznego burmistrza miasta w czasie okupacji niemieckiej za zgodą Polskiego Państwa Podziemnego.

Działalność Fundacji koncentruje się na inicjatywach edukacyjnych i projektach eksperckich, które wzmacniają wiedzę i kompetencje obywatelskie, a także sprzyjają dialogowi wokół najważniejszych wyzwań współczesności. Ważnym elementem jej misji jest wspieranie aktywnego zaangażowania obywateli - szczególnie młodego pokolenia - w życie publiczne.

Fundacja organizuje debaty, konferencje i programy szkoleniowe. Wśród jej kluczowych inicjatyw znajdują się m.in. Akademia Bezpieczeństwa, przygotowująca młodzież do reagowania w sytuacjach zagrożenia, cykl konferencji „The Best Way to Predict the Future is to Create It” oraz cykl debat eksperckich „Zdrowie żołnierza - wyzwanie bezpiecznej przyszłości”. Fundacja pielęgnuje pamięć o swoim założycielu oraz o dorobku rodziny Kulskich, przypominając o wartościach służby publicznej i odpowiedzialności obywatelskiej.

Instytut Rozwoju Spraw Społecznych to obywatelski think-tank stworzony z misją prowadzenia pogłębionej analizy zjawisk gospodarczych i społecznych przez pryzmat zagadnień zdrowia i opieki zdrowotnej, które wpływają na każdą dziedzinę życia i aktywności gospodarczej. Bazując na bogatym i wieloletnim doświadczeniu współpracujących ekspertów, Instytut animuje i ożywia debatę publiczną oraz tworzy nowoczesną platformę do dyskusji na temat zdrowia publicznego, polityki społecznej, polityki zdrowotnej, innowacji, badań i rozwoju, polityki senioralnej oraz demografii. Jedną z głównych inicjatyw IRSS jest unikalny format spotkań i debat eksperckich pod nazwą „Healthcare Policy Summit”, które są realizowane cyklicznie od 2022 roku. W latach 2023-2025 Instytut był liderem w animowaniu debaty na temat przewodnictwa Polski w Radzie UE w obszarze ochrony zdrowia, organizując kolejne spotkania pod szyldem „Droga do Prezydencji” poświęcone ogłoszonym przez Ministerstwo Zdrowia głównym priorytetom prezydencji.

KONTAKT:

Informacji udziela:

Beata Salonek

dyrektor Biura

Instytut Rozwoju Spraw Społecznych

tel. +48 696 515 363

e-mail: b.salonek@irss.org.pl 

Źródło informacji: Instytut Rozwoju Spraw Społecznych