Wrocław: naukowcy szukają idealnego dawcy limfocytów do walki z glejakiem

Glejak wielopostaciowy to jeden z najtrudniejszych przeciwników współczesnej onkologii. Przez swoją lokalizację i silnie immunosupresyjne środowisko skutecznie blokuje działanie układu odpornościowego i standardowych leków przeciwnowotworowych. Statystyki wskazują, że 5-letnie przeżycie pacjentów z tym nowotworem mózgu wynosi zaledwie 5,1%.

Szansą na zmianę statystyk jest immunoterapia. Jednak metoda CAR-T z sukcesami stosowana w leczeniu nowotworów krwi, nie sprawdza się w przypadku guzów litych, do których należy glejak.

Badacze z Grupy Badawczej Immunoterapii w Łukasiewicz – PORT postawili więc na limfocyty T gamma-delta (γδ). Stanowią zaledwie 1-10% wszystkich limfocytów krążących w ludzkiej krwi, ale posiadają kluczową przewagę nad komórkami stosowanymi w terapii CAR-T: nie wymagają zgodności tkankowej.

„Można je pobrać od zdrowego dawcy i podać niespokrewnionemu pacjentowi bez ryzyka, że zaatakują jego zdrowe narządy - wyjaśnia dr hab. Grzegorz Chodaczek, kierujący projektem SelCell, w ramach którego prowadzone są badania. - >>Nasze<< limfocyty są z natury cytotoksyczne. Rozpoznają tzw. antygeny stresu, czyli białka na powierzchni komórek nowotworowych, łączą się z nimi i doprowadzają do śmierci komórek”.

Wcześniejsze badania zespołu wykazały, że siła toksyczności limfocytów zależy od ich dawcy. W projekcie finansowanym przez Agencję Badań Medycznych naukowcy chcą więc zrozumieć, dlaczego komórki od jednych osób są „superzabójcami” nowotworów, a od innych działają znacznie słabiej.

„Szukamy molekularnego >>podpisu<< dawcy i hodowli limfocytów o najlepszych właściwościach przeciwnowotworowych. Nikt do tej pory nie wyjaśnił, który podtyp komórek T gamma-delta jest bardziej skuteczny i jaki rodzaj receptora decyduje o ich zdolnościach do zabijania glejaka” - tłumaczy Chodaczek.

Rozpoznanie i zrozumienie tego mechanizmu pozwoli na stworzenie standardu selekcji dawców posiadających najskuteczniejsze limfocyty, a to z kolei otworzy drogę do przekształcenia ich biologicznego potencjału w skuteczną formę terapii.

„Dzisiaj w immunoterapii guzów litych nauka stoi przed murem. Klasyczne metody leczenia się nie sprawdzają, dlatego musimy prowadzić badania w innych kierunkach. Ale nie szukamy na ślepo” - dodaje naukowiec, którego zespół opracował na potrzeby tych badań unikalny proces technologiczny, pozwalający na precyzyjną i wielowymiarową charakterystykę komórek i ich aktywności.

Głębokie fenotypowanie wykorzystujące zaawansowaną cytometrię spektralną, pozwala naukowcom analizować nawet 40 markerów jednocześnie, dając szczegółowy obraz kondycji komórek, obecności rzadkich receptorów aktywacyjnych czy ich stanu wyczerpania. Dzięki mikroskopii wysokoprzepustowej obserwują moment śmierci komórki glejaka w czasie rzeczywistym i pozyskują dane do analiz porównawczych aktywności limfocytów pochodzących od różnych dawców.

„Całość dopełniają analizy transkryptomiczne i proteomiczne z wykorzystaniem sekwencjonowania nowej generacji i spektrometrii mas. Tu badane są aktywowane geny i białka produkowane przez najskuteczniejsze limfocyty. Tym sposobem naukowcy lepiej rozumieją molekularne podłoże ich efektywności. Nie tylko widzimy, które komórki zabijają nowotwór, ale zaczynamy też rozumieć, dlaczego to robią” - dodaje Chodaczek.

Kolejnym krokiem badawczym jego grupy będzie odtworzenie ludzkiego układu odpornościowego w modelowych organizmach, aby zbadać interakcje limfocytów z guzem w środowisku maksymalnie zbliżonym do organizmu pacjenta, uwzględniającym specyficzne, immunosupresyjne mikrośrodowisko nowotworu.

Więcej: https://port.lukasiewicz.gov.pl/poszukiwanie-idealnego-dawcy-limfocytow-nowe-podejscie-do-leczenia-glejaka/ 

Źródło informacji: Łukasiewicz – PORT